Geprint vanhttps://www.tuinadvies.be/artikels/verspreiding_van_zaden

menu
Tuinadvies

https://www.tuinadvies.be   /    maandag 19 augustus 2019

Verspreiding van zaden

Planten hebben door de eeuwen heen verschillende vernuftige systemen ontwikkeld om zich voort te planten. Om de zaden de best mogelijke start te geven of de voortplanting zo groot mogelijk te maken, moeten planten er soms voor zorgen dat ze een eind verder kunnen ontkiemen. Hoe ze dat doen verschilt van plant tot plant.

De eenvoudigste manier om de zaden te verspreiden is het laten vallen van de zaden, maar dat is niet de meest ideale manier om verspreiden van de soort te verzekeren.  De ouderplant neemt het grootste deel van het licht en de vrije ruimte weg waardoor de jonge plant wellicht nooit volledig zal kunnen ontwikkelen.
De planten produceren daarom meestal heel erg veel zaden, in de hoop dat er een paar overschieten en opgroeien tot een volwaardig exemplaar. Om daarbij nog een extra kans te maken, is het beter dat de zaden een eindje verder gaan ontkiemen. Hiervoor heeft de plant een transportmiddel nodig. Afhankelijk van de soort en locatie heeft de plant een verschillende techniek ontwikkeld.

katapulterenWegspatten of katapulteren:
Sommige planten zorgen voor extra druk of spanning wanneer de vruchten opdrogen. Op het moment dat de spanning te groot wordt, wordt het zaad weggeslingerd. Voorbeelden hiervan zijn de springkomkommer, brem, geranium of vlijtig liesje.

Zaden verspreiden met de wind:
Hierbij zijn de zaden voorzien van een lichte constructie met een grote oppervlakte waardoor ze gemakkelijk meegenomen worden door de wind.
Dit zijn een soort vleugeltjes of haartjes die als parachute dienen. Zodra de boom ze laat vallen en er is voldoende wind zullen ze alvast een eind meegevoerd worden. Voorbeelden hiervan zijn paardebloemen, platanen of esdoorns.

 

zaadverspreiding

Zaden verspreiden door water:
Planten die in natte gebieden voorkomen hebben zich hiervoor ontwikkeld. Oeverplanten hebben zaden met een groot drijfvermogen die ze laten vallen in het water en de stroom doet de rest. Eenmaal aangemeerd kunnen ze ontkiemen. De kokosnoot is hiervan een voorbeeld.

zaadverspreiding via voedselZaadverspreiding als voedsel:
Sommige planten zorgen ervoor dat de vruchten lekker genoeg zijn voor de dieren waardoor ze zich ook kunnen verspreiden. Daarvan zijn er twee soorten. Enerzijds zijn er zaden die niet verteerd worden door de spijsvertering en bij de uitwerpselen kans maken om te ontkiemen (bijvoorbeeld lijsterbes, appels, tomatenplanten, …)
Een andere groep kiest ervoor om meegenomen te worden in de hoop dat ze ergens achtergelaten worden. Er zijn tal van dieren die vruchten verzamelen (denk maar aan eekhoorns) om een voedselreserve op te bouwen. De vruchten worden weggestopt of ergens bewaard in de hoop later te kunnen dienen als voedsel. Deze manier zorgt ook voor verspreiding en mogelijke ontkieming.

Kleven als transport:
Sommige planten verspreiden zich door zich vast te haken aan voorbijlopende dieren. Ze hebben kleine haakjes die in de zachte vacht van dieren blijven steken. Zo kunnen deze kilometers ver gebracht worden en een nieuwe plant vormen, ver weg van de moederplant. Kleefkruid is hiervan een zeer gekend voorbeeld.

#4560

Auteur: Karel
Redactie Tuinadvies