Geprint vanhttps://www.tuinadvies.be/artikels/een_tuinreis_naar_londen-5

Tuinadvies

Toon alles uit: "Tuin- en reisverslagen"

Tuinreis naar Londen (deel 5)

We startten onze wandeltocht in the Barbican, een reusachtige wooncomplex waarvan de bouw een aanvang nam in de jaren zestig van de vorige eeuw en zowat twintig jaar duurde.

Deze stad in de stad werd gebouwd op een site van 14 ha die praktisch volledig door bombardementen verwoest werd tijdens de tweede wereldoorlog.   Het was een unieke kans om op een grote schaal aan stadsvernieuwing te doen en het streven van de ontwerpers was een goede evenwichtige samen gang te creëren tussen werken, wonen en ontspannen.

Zoals zoveel nieuwe en vernieuwende projecten was dit ook weer controversieel.  De schaalgrootte van de woontorens en de brutalistische bouwstijl gekenmerkt door het gebruik van overwegend beton, waren daar wel oorzaak van.

En hoewel dit project ooit zelfs het predicaat kreeg van ‘het lelijkste gebouw van London’ vind ik het nog goed meevallen, zeker als men het vergelijkt met gelijkaardige grote woonuitbreidingen in Oost-Europese steden uit die tijd bijvoorbeeld. 

Ondanks al dat grijs beton is dit ontwerp alles behalve saai.  Dat komt o.a. door het ingewikkelde grondplan met zonneterrassen, loopbruggen, overdekte voetpaden en gaanderijen, maar vooral ook door het ruime gebruik van groen en waterpartijen, 3,5 ha  van de 14 ha namelijk.

Dat het ontwerp nog steeds succesvol is en de ontwerpers ten volle in hun opzet zijn geslaagd, kan aan veel zaken afgemeten worden.  Opvallend was de rust die er heerste, ver weg van het doorgaand verkeer, en merkwaardig was het hoe de meeste bewoners hun balkons opfleuren met kleurrijke bloembakken.

 

Exclusief voorbehouden voor de bewoners zijn o.a. de Thomas Moore Garden (foto links), een grote open ruimte tussen de flatgebouwen die bestaat uit een grote ligweide met een verscheidenheid aan  bomen en de Barbican Wildlife Garden, een stukje wildernis met  bosjes, bloemrijk grasland en twee vijvertjes (foto midden).  

De tuin die me echter het meest intrigeerde was de Beechgarden, een reuzengrote daktuin met een intensieve beplanting (foto rechts).  Deze laatste tuin bestond al van sinds de voltooiing van het project en was naar de inzichten van toen, beplant met grote bomen en struiken in perken met seizoensbeplanting, arbeidsintensief en slechts leefbaar mits kunstmatige beregening.

Wegens waterinsijpeling in de onderliggende ruimten moest deze tuin op de schop en opnieuw afgedicht worden.

Het ontwerp van de nieuwe daktuin werd toevertrouwd aan Professor Nigel Dunnet, die o.a. ook enkele grote natuurlijke borders ontwierp voor het Queen Elisabeth Olympic Park.

Voor de Beechgarden koos hij voor een kleurrijke beplanting die op termijn een grote biodiversiteit kan opleveren en minder zorg en onderhoud vergt.

Zijn beplanting heeft iets weg van een prairietuin, maar bloeit evengoed in de lente en niet overwegend in de zomer en de herfst.  Ook  mengt hij de planten meer individueel en groepeert ze niet in grotere vlakken, noch laat hij zich leiden door de beweging die louter inheemse planten propageert.  

Hij heeft er voor gezorgd dat doorheen het jaar groepen planten elkaar in bloeiperiodes opvolgen en stelde zelfs verschillende soorten plantencombinaties samen naar gelang de lichtomstandigheden waarin ze moeten groeien, iets wat tussen deze hoge gebouwen behoorlijk kan verschillen.

 

 

De natuurlijke en kleurrijke  beplanting in de Beechgarden is een lust voor het oog

Graag hadden we nog de Barbican Conservatory bezocht, niet enkel voor de grote verzameling tropische planten en bomen maar vooral ook voor de vernieuwende soort aanleg als een wandel- en siertuin in diverse niveaus.  Deze kassen zijn echter enkel op zondagen toegankelijk.  Het zal voor een volgende keer zijn.

Via loopbruggen staken we de drukke rotonde aan het Museum of London over naar de Aldersgatestreet waar,  via een smeedijzeren poortje de ingang te vinden is van het Postman’s Park (0,27 ha).

Deze verborgen oase van stilte kreeg die naam omdat gewoon … hier de werknemers van het nabije postkantoor graag hun middagpauzes doorbrachten. Wij bezochten het ’s morgens op een doordeweekse dag en het was er nog zeer rustig maar ik kan me goed voorstellen dat heel wat mensen hier af en toe een bankje in de schaduw opzoeken, met een boek of met de boterhammen, om even aan de drukte van de stad te ontsnappen. 

 Een van de vele secret gardens in de City of London, het Postman’s Park

Er staan wat  oude platanen en populieren in het park maar toch ook een Davidia en merkwaardig ook, een al oudere Mimosa die hier de Londense winters overleeft.  Dat er in het centrum van London een microklimaat heerst dat tot 5° C warmer is dan in de rest van het land, leerde ik, later die week, van de hoofdtuinman van de Phoenix Garden.   Dit en ook het feit dat er evengoed grote boomvarens een vezelbananen in het plantsoen voorkomen, is daar wel een bewijs van.  

Het ronde vijvertje aan de ingang, vol goudkarpers en met middenin een fontein en het centraal gelegen bloemenbed met seizoensbloemen wijzen nog steeds op de periode van aanleg van dit park, de Victoriaanse tijd. 

Ook uit die tijd dateert het wel heel bijzondere Watt’s Memorial,  een gedenkmuur met een vijftigtal tegels in keramiek die kort het verhaal brengen van gewone burgers die ooit het leven verloren bij het redden van iemand anders.  Na 78 jaar lijkt de traditie van het gedenken van dergelijke heldendaden weer opgenomen te worden.  Er waren ook vermeldingen van recentere datum. 

Op een korte wandelafstand daar vandaan, langs de King Edwardstreet, ligt er weer een mooie tuin met een lange naam: de Christchurch Greyfriars Churchgarden (0,1 ha).   Hier werd gekozen voor twee brede borders met een dichte beplanting met overwegend blauw- en wit bloeiende vaste planten die zich koesteren in de zon en in de beschutting van de vroegere kerkmuren.

De tuin werd immers aangelegd binnen de ruïnes van een kerk die hier ook weer, verwoest werd door bombardementen tijdens de Blitzkrieg.  Enkel de toren bleef gespaard.

Houten klimrekken markeren de plaats waar de steunpilaren stonden en geven steun aan Clematissen en rozen.

 Ontsnappen aan de stadsdrukte kan ook hier weer op een van de banken in de Christchurch Greyfriars Churchgarden

Met de koepel van de Saint Paul’s Cathedral als oriëntatiepunt zakten we verder af in de  richting de Thames en ook hier rond de kathedraal toont London zich weer op zijn groenst met een prachtig park, vol speciale bomen en struiken en ook een rozentuin.  Via dit mooie parcours belandden we uit eindelijk in de Clearygarden, weer zo’n verborgen tuin langs de drukke Queen Victoriastreet en een tuin die we  eens wilden zien, alleen al om het mooie verhaal van zijn ontstaan. 

 

Toen er tijdens de tweede wereldoorlog ook op deze plaats weer enkele huizen verwoest werden door bombardementen, besloot Joseph Brandis, een schoenmaker en eigenlijk een soort guerillagardener avant la lettre, op die plaats een tuin aan te leggen.  Grond haalde hij uit zijn eigen ver afgelegen tuin, aangevuld met slib uit de rivier, zo luidt het verhaal.  Hij deed dat met zoveel verve en maakte het daar zo mooi dat hij al in 1949 bezoek kreeg van de koningin.   Echter niet  Jo Brandis kreeg de eer dat deze tuin naar hem genoemd werd, maar Frederick Cleary, iemand die er dertig jaar lang voor ijverde dat er meer stille, groene ruimten in de stad kwamen.

In 1988 werd  het hoogste terras van de tuin gedeeltelijk geplaveid, voorzien van zitbanken en werd in het lagere deel een grasmat aangelegd.  In 2007 investeerde een Franse organisatie die de Loirewijnen promoot, in de aanplanting van de pergola’s met overwegend druiven, maar ook Wisteria’s en Actinidia’s.  Een  hoge, met campanula’s begroeide, oude en verweerde muur sluit de tuin wat af van het drukke doorgaand verkeer en dat wordt duidelijk gewaardeerd door de bezoekers die hier de rust opzoeken op een van de bankjes.

 De Clearygarden

Vanaf  de Queen Victoriastreet is het nog slechts een kleine wandeling tot aan de Milleniumbridge, een voetgangersbrug over de Thames en aan de overkant, ingericht in een voormalige elektriciteitcentrale, het Tate Modern, een museum voor moderne kunst waarvan een groot deel van de collecties gratis te bezichtigen is.  En er zijn ook nog wel meer redenen waarom ik dit vermeld.  Op de bovenverdieping is er immers in het museum een bar-restaurant met niet alleen lekker eten aan democratische prijzen maar men heeft er een uniek uitzicht op London. 

 Midden:  het panorama vanuit het restaurant.  Rechts: het nieuwste deel van het Tate Modern, gebouwd in de vorm van een verwrongen piramide.

Wanneer men het museum verlaat via de zuidelijke uitgang van het in 2016 bijgebouwd deel, komt men weer terecht in een mooie groene omgeving met een meer hedendaags maar allesbehalve een strak design en van daar kan men eventueel verder langs de Thamesoever naar de Queen Elisabethhall roofgardens Bekijk tuinreis Zie deel 3.

 Het parkje aan de zuidelijke uitgang van het Tate Modern

Ook op wandelafstand vanaf de Milleniumbridge en zeker niet te missen, zijn de Templegardens.  

Besloten tussen het ijzeren hekwerk langs de Thamesoever en de aaneengesloten gebouwen van de Inns of Court, de colleges voor de opleiding van advocaten en ook de zetels van de beroepsvereniging van advocaten, ligt er een lappendeken van stemmige pleintjes en prachtige tuinen verborgen.  

Een aantal van deze gebouwen dateren nog uit de 12de eeuw.  Ze werden gebouwd in opdracht van de Orde van de Tempeliers.   Bleven ze gespaard in de grote stadsbrand van 1666, dan moest er toch heel wat schade hersteld worden na de bombardementen tijdens (al weer … ) de Blitzkrieg. 

De toegangspoort ligt  wat afgelegen, namelijk in Tudorstreet, bereikbaar via Temple  Avenue.   Eenmaal binnen, ervaart men bijna de stilte van een klooster en enkel het hoognodige autoverkeer wordt er geduld.   Wij hadden de pech dat ons bezoek op een verlengd weekend viel en het vergde wat overredingskracht om toch toegelaten te worden. 

Enkele restaurateurs die daar in alle rust en zonder de studenten, geduldig wat precisiewerk aan het uitvoeren waren leidden ons echter spontaan rond en gaven ons nog wat uitleg, trots als ze waren op  hun bouwkundig erfgoed.  Zo kwam het toch nog goed.

De tuinen zijn op andere dagen slechts in de zomermaanden vrij toegankelijk van maandag tot vrijdag van 12u30tot 15u00.

 De tuinen in en rond de Inner en Middle Temple

 

 Op ontdekkingstocht in de Templegardens vindt men steeds meer mooie en speciale bomen, ligweiden en terrassen, vaste plantenborders, heel wat soorten rozen en pioenen of verborgen binnentuintjes met potplanten.  Het blijft boeiend.

De Squaregardens

Er zouden er ongeveer 600 zijn, overal verspreid over de stad, met de grootste concentratie in de wijken Kensington en Chelsea.  De oudste squaregardens bestaan al sinds de 17de eeuw.  

Nadat London geteisterd werd door een pestepidemie en een allesverwoestende stadsbrand verlangde de bevolking bij de grote heropbouw een gezondere leefomgeving met meer ruimte en ook groene ruimten.  Later maakten parken en gemeenschappelijke tuinen deel uit van zowat alle nieuwe woongebieden die rond de stad ontstonden.

De meesten zijn echte oases van rust in de drukke stad en dragen bij tot een aangenaam leefklimaat voor de omwonenden. Zo is er altijd wel een rustige bank in de schaduw of een speelpleintje voor de kinderen te vinden op een redelijke afstand.   Ze zijn ook wel een toevlucht voor veel soorten vogels en kleine zoogdieren.

Een wet ter bescherming van deze open ruimten dateert al van in 1931 en bestemt ze specifiek voor ontspanning en recreatie en verbiedt het gebruik ervan voor bouwdoeleinden. 

De squaregardens die voorzien zijn van afsluitingen met ijzeren spijlen en hekjes zijn heel vaak private tuinen en enkel toegankelijk voor de omwonenden.  Even stiekem over de afsluiting klimmen van de Rosmeadgardens voor een romantische date zoals Julia Roberts en Hugh Grant in de film  Notting Hill  is dus af te raden.  Gelukkig zijn er ook nog veel openbare squares in London.  Hiervan werden vaak  de afsluitingen tijdens de laatste oorlog weg genomen,  gebruikt voor o.a. de wapenindustrie en soms  nooit meer terug geplaatst.  Vrij toegankelijk  zijn bijvoorbeeld Russelsquare en Sohosquare.

 Wat een contrast tussen die twee.  het openbare en altijd drukke Sohosquare (Links boven) gelegen in een uitgaansbuurt en (rechts en links onder) de stille, verlaten Cardogan Place  Gardens met mooie bloemenborders,  heel oude bomen  en zelfs twee tennispleinen, enkel toegankelijk voor omwonende leden van de gemeenschap in de elitaire wijk Chelsea

Sedert 1998 worden er wel ieder jaar, een groot aantal van de residententuinen voor een groter publiek opengesteld tijdens het Open-squaregarden-weekend  (in 2018 in het 2de weekend van juni)  http://www.opensquares.org/

 De rustige Russelsquare, een van de grootste squaregardens in London is openbaar toegankelijk

De communitygardens

In London zijn er ook nog een aantal communitygardens te vinden.  De naam doet denken aan onze volkstuintjes, moestuintjes eigenlijk, maar dat zijn ze niet.  Het zijn meestal siertuinen of parkjes in woonwijken, die volledig beheerd en onderhouden worden door vrijwilligers en buurtbewoners waar families en vriendenkringen een aangename tijd kunnen doorbrengen en kinderen iets leren over de natuur of het buitenleven. 

 Een paar mooie voorbeelden zijn o.a. de Culpeper communitygarden(wijk Islington), de Tate Modern communitygarden (naast het museum) en de Phoenixgarden (tussen Soho en Covent Garden). 

Hoewel de Phoenixgarden in mei 2017 nog niet voor het publiek geopend was wegens de bouw van hun gloednieuw gemeenschapshuis was de headgardener Chris Reaburn toch zo vriendelijk ons te ontvangen en ons iets te vertellen over de doelstelling en de historiek van dit project.

Als drager en coördinator van het project is hij als enige bezoldigd.  Alle andere medewerkers zijn vrijwilligers en alles wordt er bekostigd met lidgelden, donaties en sedert kort nu ook de verhuur van van het gemeenschapshuis en de tuin voor evenementen en feestjes.

Goed geïsoleerd, volledig lichtopen naar de tuin toe en voorzien van een groendak, past het nieuw gebouw helemaal in hun visie van het tuinieren op duurzame wijze.  Chemische bestrijdingsmiddelen komen er dus al helemaal niet in, leidingwater wordt er niet in gebruikt en alle tuinafval wordt er volledig gerecycleerd.

Ook deze tuin werd weer aangelegd op de puinhopen van een platgebombardeerd stuk woonwijk, nadat er zich eerst nog tot 1984 een parkeerplaats bevond.  De groeiomstandigheden waren dus lang niet optimaal en bepaalden in de eerste plaats de plantenkeuze waarbij droogtebestendigheid een eerste vereiste was.

Het was ook Chris Reaburn die ons wees op het microklimaat dat er heerst in de stad.  Het wekte wat ongeloof als hij het vergeleek  met het klimaat in delen van Marroco bijvoorbeeld tot ik de flink uit de kluiten gewassen Spartium junceum en de Echium candicans te zien kreeg

Verder wordt er gestreefd naar een beplanting die het jaar door interessant is en de biodiversiteit bevordert.  Dit laatste ook door verschillende biotoopjes te creëren zoals een vijvertje voor vissen en amfibiën of een rotstuin.

De mensen die zich jaar in jaar uit inzetten voor dit project hebben creëerden niet alleen een vredig toevluchtsoord voor mens en dier maar versterken ongetwijfeld het welbevinden en het samenhorigheidsgevoel in deze uitgesproken multiculturele buurten.  Dat hun werk gewaardeerd wordt bewijst het gemiddeld aantal bezoekers,  450 per dag … .  

 V.l.n.r. Het nieuwe gemeenschapshuis waar de medewerkers kunnen schuilen voor het weer, samen eten, workshops geven of … feesten, headgardener Chris Reaburn en rechts, enkele mediterrane planten in de tuin.

 Wel en wee in The Phoenixgarden kun je volgen op:
https://www.facebook.com/pg/thephoenixgarden/community/?ref=page_internal

Dit was het voorlopig laatste deel van de reeks vaak omvangrijke artikeltjes waarin ik heb geprobeerd een breed overzicht te geven van wat er voor bezoekers aan London, naast al de andere boeiende zaken die er te beleven zijn,  zoal te vinden is op het vlak van tuinen en groenvoorziening in het algemeen. 

Zie ook andere delen van deze tuinreis

Bekijk tuinreis deel 1
Bekijk tuinreis deel 2
Bekijk tuinreis deel 3
Bekijk tuinreis deel 4 


#5465

Auteur: Joël De Coster
www.tuinadvies.be/tuin/132411/jdcoster