Geprint vanhttps://www.tuinadvies.be/artikels/tuinkalender_januari

Tuinadvies

Toon alles uit: "Maandelijkse tuintips"

Maand 01 - januari: de louwmaand.

Tuinkalender januari (louwmaand)
Wat kunnen we deze maand allemaal in de tuin doen? 

Januari is een stille, rustige tuinmaand.
Het is een maand om eens te genieten van uw tuin. Genieten van fraaie takkensilhouetten, gekleurde takken of van allerlei planten die wintergroen zijn, bessen dragen of zelfs nog bloeien, zoals de winterbloeiende Prunus subhirtella 'Autumnalis', Jasminium nudiflorum (winterjasmijn), Hamamelis (toverhazelaar), Viburnum tinus, Chimonanthus praecox (meloenboompje), Viburnum x bodnantese 'Dawn' en de Helleborus (kerstroos). De viooltjes en winterheide (Erica's) geven prachtig kleur aan je tuin of in de winterbakken op je balkon.
De gele winterakonietjes zijn de eerste bolgewasjes die hun bloemen in de tuin zullen laten verschijnen. 


Viooltjes bloeien de hele winter door.

  • Het is nu de ideale periode om rustig allerlei zaadcatalogi door te kijken en een lijstje te maken van allerlei soorten die je wilt kopen om over enkele maanden te zaaien.
  • Mocht je grootse plannen voor de tuin hebben, dan kun je deze wijzigingen nu op je gemak op papier uitwerken.
  • Reinigen grasmaaier en andere machines.
  • Plaatsen of herstellen van schuttingen, latwerken, tuinhuisjes,...

Siertuin - plantenborders - gazon:

  • Als het gazon bevroren is, kun je het beter niet begaan. Het geeft allemaal schade die pas tijdens het komende groeiseizoen verschijnt. In een warme januarimaand zal het gras boven de 6°C verder groeien. Afrijden is geen optie daar het gras de snijwondjes in deze periode te traag kan afdichten waardoor het gazon gevoeliger wordt aan allerlei schimmels.
  • Het gazon mag je voorzichtig beluchten met een prikrol voor een betere waterafvoer.
  • Kijk de winterbescherming van uw vorstgevoelige planten in de tuin na. Als deze door de wind is los gekomen, kun je dit best tijdig herstellen vooraleer de wind vrij spel krijgt.
  • In januari kan het hevig waaien. Jonge bomen en heesters op windrijke standplaatsen kun je best aanbinden zodat ze niet kunnen omwaaien. Controleer het steunmateriaal.
  • Als het niet vriest kun je nog steeds bladverliezende bomen, struiken of hagen planten. Pas aangeplante bomen kunnen na strenge vorst omhoog komen. Controleer ze regelmatig en duw terug aan indien nodig.
  • Snoeien of plant bladverliezende heesters en bomen als het niet vriest. Hierbij denken we oa aan dakplatanen, knotwilgen, bolacacia's,...
  • Sterk groeiende klimplanten zoals klimop, klimhortensia, bruidssluier en de blauweregen - Wisteria mag je vanaf deze maand snoeien. zie: snoeien blauweregen Deze voorjaarssnoei bevordert bij Wisteria de bloemknopvorming voor het komende voorjaar.
  • Dode en zieke takken van struiken en bomen kunnen nu verwijderd worden.
  • Groenblijvende planten blijven ook in de winter vocht verdampen via hun bladeren. Deze verdamping kun je drastisch doen afnemen door ze te voorzien van een vorstbeschermingshoes.  Dergelijke bladhoudende gewassen (zoals jonge groene hagen of bamboe) kunnen echter moeizaam water opnemen als de bodem diep bevroren is. Geef daarom zelfs in de winter bij aanhoudende vrieskou lauw water aan dergelijke gewassen. Dit is des te meer aan te raden als dergelijke planten in kuipen staan, waarbij de wortelkluit nog makkelijker kan doorvriezen. Voorzie de buitenkant van deze kuipen van vorstbescherming zoals noppenfolie of jutedoek.
  • Sneeuw in de tuin kan mooi en nuttig zijn. De sneeuwlaag beschermt planten tegen de vrieskou en dood allerlei ongedierte. Echter zware sneeuwval kan ook schade veroorzaken. Voorkom dat takken afbreken door het gewicht van een dikke sneeuwlaag. Tijdig schudden aan doorhangende takken kan veel schade voorkomen.
  • Rotsplanten kunnen goed tegen de kou, maar slecht tegen het vocht. Bescherm ze met een afdakje tegen de meeste nattigheid en haal afgevallen bladeren die op de planten liggen weg om rotting te voorkomen. Vele soorten rotsplanten worden in deze maand gezaaid.
  • Vaste planten zoals herfstanemonen, Verbascum, Acanthus, Stokesia zijn ideale planten om wortelstek van te nemen.
  • Het is het ideale moment om nog winterstekken te nemen van Forsythia, sering, Deutzia, Salix, Ribes,...


Neem nu winterstekken van uw Forsythia of Chinees klokje

Bloembollen en -knollen:

  • Controleer de vorstgevoelige bollen, knollen in de winterberging regelmatig op ziekten of aantasting van muizen of ander ongedierte. Haal aangetaste en beschimmelde of rottende bollen weg.
  • Hyacinten, krokusjes, narcissen en tulpen kunt u in bloei trekken door ze op te potten en koel weg te zetten. Zet ze pas warmer als de bloemknoppen zichtbaar zijn. 

Moestuin:

  • Ga verder met het oogsten van uw wintergroenten zoals spruiten, winterprei, knolrapen, schorseneren, pastinaken,...
  • Als je bomen hebt gesnoeid, haal je uit de berg takken het rechte rijshout die je wil gebruiken om als steun te gebruiken in de moestuin het komende jaar. Op het steunhout van het voorbije jaar zitten mogelijks ziektekiemen, schimmels en dergelijke. Je gooit deze dan ook best weg. Het overige snoeiafval versnipper je met een snoeischaar of hakselaar vooraleer het op de composthoop te doen.
  • Als je een groentetuin hebt, kun je nu ook mooi de indeling voor het komende groeiseizoen uitdokteren.
  • Wil je binnen enkele weken genieten van frisse rabarberstelen? Steek dan nu met een spade een stuk van je rabarberstuk af en plant dit deel in een grote bloempot.
  • De zeer vroege aardappelen moeten enkele weken voorkiemen vooraleer ze uit te poten op het veld.
  • Zet de composthoop nog een keer om zodat deze los en luchtig is waardoor het composteringsproces sneller verloopt en de hoop in het voorjaar goed verteerd is.
  • Compost of reeds goed verteerde stalmest mag worden open gespreid over de percelen. Deze organische materialen zijn nuttig als voeding voor uw planten, maar zijn tevens minstens even interessant voor het verbeteren van de bodemstructuur. Om de stalmest / compost open te spreiden mag u gerust over de bevroren grond lopen. De vol geladen kruiwagens zullen zelfs beter rijden op de harde ondergrond en zodoende ook voor geen structuurbederf zorgen.
  • Als het weer het toelaat (niet nat en niet vriezen), kun je de moestuin verder omspitten. Zeker als je over kleigrond beschikt is het goed tijdig te spitten zodat de vrieskou de kluiten stuk kan vriezen. Dek de omgespitte grond af met een folie zodat de structuur niet te snel toeslaat en de bodem droger en warmer is tegen het voorjaar.
  • Controleer in de kas of alle isolatie nog onbeschadigd op zijn plaats zit. Gaten veroorzaken warmteverlies en een onnodig hoge energiefactuur.
  • Plaats plantenstolpen om de grond op te warmen zodat je een stuk vroeger buiten kan planten of zaaien.
  • Blijf het onkruid hakken en wieden tijdens vorstvrij weer.
  • Reinig zaaibakjes en potjes.
  • Controleer de kiemkracht van uw resterende zaden. Doe wat zaad op een vochtig doekje, doe er een plastiek over (serre nabootsen) en plaats dit op de vensterbank. Als de helft van de zaden kiemen, is het zaad nog bruikbaar.
  • Vroege groenten zoals veldsla, radijsjes, spinazie,... kunnen reeds in de kas, plastiektunnel of in een koude bak worden gezaaid.


Kweekkassen zorgen voor een snellere en betere kieming.

Fruittuin:

  • Het is een goede periode om de fruitboomstammen met een schuurborstel af te wrijven zodat alle ongewenste insecten en hun eitjes die zich onder loszittende schors verschuilen verwijderd worden. Om ze grondig aan te pakken moet je een winterbehandeling geven met bv Sun Spray 7 E op basis van milieuvriendelijke minerale olie. Dat een insecticide ter vervanging van het vroegere gevaarlijke vruchtboomcarbolineum met een goede werking ter bestrijding van overwinterend ongedierte zoals de wintereitjes van mijten, bladluizen, schildluizen en wantsen op fruitbomen. De olie werkt als contactgif voor mijten en insecten in alle stadia, maar vooral op de eieren. Het product kan bladverbranding veroorzaken en daarom wordt het gebruikt vooraleer de bladeren ontluiken.
    Het wordt dus ’s winters gespoten op appel en perenbomen, vandaar ook de dikwijls gebruikte omschrijving ‘winterolie’.
  • Vogels kunnen in de winter veel schade aanrichten in de boomgaard. Vooral de opzwellende bloemknoppen staan op het menu van goudvinken. Bescherm uw fruitbomen en bessenstruiken waar mogelijk met netten of vliesdoeken zodat de vogels er niet bij kunnen.
  • Bij goed vorstvrij weer is het ideaal om fruit en andere bladverliezende struiken en bomen aan te planten. Uiteraard ook niet planten als de grond nog bevroren is.
  • Als het niet vriest kan men fruitbomen snoeien.
  • Kiwi's en druiven snoeien mag deze maand nog gebeuren. Daarna komt de sapstroom op gang en mag je druiven niet meer snoeien.

Groeilicht met kweekset - Gratis levering
Kweekset met groeilicht

Kuipplanten:

  • Kijk de opgeslagen kuipplanten regelmatig na. Vooral de bladhoudende soorten mogen niet uitdrogen. Geef geregeld een weinig water en zorg voor voldoende bescherming tegen de vorst.
  • Lucht de kuipplanten in de winterberging regelmatig, door bij vorstvrij weer het raam open te zetten.
  • Geraniums (Pelargonium) kunnen nu gestekt worden. Neem stekjes van ca. 5 cm en zet ze in aparte potjes met stekgrond. Zorg dat ze niet uitdrogen.

Kamerplanten:

  • Besproei kamerplanten ook in de winter regelmatig met de plantenspuit. Planten met grote bladeren kan u met een vochtige doek afnemen.
  • Winterbloeiende kamerplanten op een lichte, koele plek uit het directe zonlicht plaatsen.
  • Azalea's, kerststerren en andere bloeiende kamerplanten vragen in deze periode extra water.

TIPS:

  • Takken van sierheesters binnenskamers in bloei trekken.
    Het is erg leuk om enkele takken af te snijden van bomen en heesters die al heel vroeg in het jaar bloeien. Een van de beste voorbeelden is de Forsythia of het Chinees klokje. Als je daar nu takken van knipt, zijn de bloemknoppen al zo voldoende ver ontwikkeld. Plaats ze in de kamer op een vaas met water en al snel zullen ze bloeien. Om de takken nog langer vers te houden zet je ze best in lauw water en snoei je ze even schuin bij voor je ze in de vaas zet.
     
  • Geen zout maar zand:
    De paden en het terras kan door de vorst gevaarlijk glad zijn. Om de paden begaanbaar te laten blijven haalt men al snel het strooizout boven. Strooizout is slecht voor planten. Als je dat strooit op je terras of pad, komt het al snel tussen de bomen, struiken en in de border terecht. De planten in de border kunnen dan last van het hoge zoutgehalte krijgen. Pas als de planten gaan groeien, wordt het zichtbaar. De groei blijft achter en groen blad wordt geel. Je kunt dan ook veel beter strooizand (gewoon scherp zand of metselzand) gebruiken. Dat werkt net zo goed als zout en het is niet schadelijk voor de planten.
Voederstation
Voederstation
Raamvoederhuis (groot)
Raamvoederhuis (groot)
Voederhuis
Voederhuis
Pindakaashuisje
Pindakaashuisje
  • Vogels voeren / bessenstruiken planten.
    In een winter met strenge vorst en sneeuw weten de vogels uw hulp zeker te waarderen. Plaats voederplankjes op plaatsen waar de vogels er gemakkelijk bij kunnen en zich veilig voelen. Volgende voeders zijn ideaal: zadenmengsels, vetbolletjes, fruit, noten,... Koop vetbollen met zaden en hang die op of leg die neer op plaatsen waar katten niet gemakkelijk bij kunnen.
    Ideaal is het om enkele sierheesters in de tuin aan te planten met lekkere winterbessen. Besdragende bomen en struiken zijn tegelijkertijd mooi om naar te kijken.
     
  • Gaat de kerstboom straks naar buiten? Maak er een vogelhotel van en decoreer je kerstboom met vetbollen en ander lekkers...

  • Nog enkele tips voor de mensen die graag een schaaltje vers water geven aan de tuinvogels:
    • Bij sneeuw is het niet nodig voor water te zorgen. De vogels komen dan aan vocht door van het sneeuw te pikken.
    • Als water in vijvers en sloten bevroren is, volstaat fijngeslagen ijs.

Vijver:

  • Zolang de watertemperatuur lager is dan 10°C mag je beslist de vissen niet voeren.
  • Bij aanhoudende hevige vorst kan de ijslaag zo dik worden dat er geen uitwisseling meer is van zuurstof waardoor vissen en ander vijverleven in gevaar komt. Daarenboven zorgt het uitzetten van het ijs voor scheuren en barsten in de vijverwand. Met een ijsvrijhouder of een bussel lange twijgen voorkom je dat de vijver dicht kan vriezen en voorkom je bovenstaande problemen. Gebruik nooit een stok of een hamer om het ijs stuk te slaan want dit kan de vijverfolie beschadigen en de vissen doen sterven.

Enkele in januari bloeiende planten in onze digituin:

Helleborus (varieteiten) (Kerstroos) Skimmia jap.'Fragrant Cloud' Hamamelis (Toverhazelaar)
Helleborus orientalis (Kerstroos) Viburnum bodnantense (Sneeuwbal) Sarcococca (Vleesbes)
Helleborus niger (Kerstroos) Galanthus (Sneeuwklokje) Lonicera fragrantissima (Winterkamperfoelie)
Helleborus foetidus (Stinkend nieskruid) Erica darleyensis (Winterheide, Dopheide ) Viburnum tinus

Januari (louwmaand)

  • Schijnt de zon op nieuwjaar, dan wordt het een goed appeljaar.
  • Nieuwjaarsnacht schoon en klaar beduidt een vruchtbaar jaar.
  • Knapt januari niet van de kou, men zit in de oogstmaand in de rouw.
  • Januari zonder regen is voor de boer een zegen
  • Als de dagen lengen, gaat de winter strengen.
  • Geeft januari een sneeuwtapijt, dan zijn we gauw de winter kwijt.
  • Als in januari de muggen zwermen, moogt ge in meert (maart) de oren wermen.

Ik wens U deze maand alvast veel tuinplezier.


Vossaert Kurt


#67

Auteur: Kurt Vossaert
Hoofdredacteur Tuinadvies