|
De vlier van bloem tot aperitief.
Is de vlier (Sambucus nigra) volop in bloei staat is misschien wel het moment om eens een receptje uit te proberen. Men heeft de bloemen zomaar voor het plukken, een fikse wandeling levert ons zeker een rijke buit op, dit van mei tot juni.
Nu even een woordje over de « roots » van onze vlier: hij is een erg sterke plant en toch symboliseert hij nederigheid, men vindt hem reeds eeuwenlang terug in de nabijheid van woningen. Hij wordt vereerd, maar ook verafschuwt. Dit laatste vooral omdat hij overal groeit en alle planten die in zijn nabijheid staan verdringt. Meestal brengt de plant echter geluk of verlichting. In vroeger tijden staken de dames een vliertakje op de hoed, zo bleven ze gevrijwaard van vliegen, elders plantten jonggehuwden in de nabijheid van hun woning een vlierstruik en hoopten zo op zéér veel huwelijksgeluk. Al degenen die hoopten een gezegende leeftijd te bereiken aten elke dag hun boterham met beleg op basis van vlier!
In de middeleeuwen kregen onze overledenen een kruis van vlierhout gemaakt mee op hun laatste tocht, kwamen er botjes op het hout dan was men zeker dat de ziel een nieuw bestaan vond. Een oud gezegde over de vlier wil ik u zeker niet onthouden: « voor de vlier moet men zijn hoed afdoen ». Geen ijdele woorden, want deze struik was vroeger zowat de huisapotheek bij uitstek: de bloemen, de vruchten, de bladeren (niet eetbaar, enkel uitwendig te gebruiken), de schors, alles kan gebruikt worden en heden ten dage kunnen we ons ook nog met veel bestanddelen van de plant behelpen, denken we maar even aan vlierbessensiroop.
De plant
Er zijn vier vliersoorten in onze streken te vinden:
1) gewone vlier (Sambucus nigra)
2) gele vlier (Sambucus nigra “Aurea”) – zeer decoratief als sierheester met goudgeel blad
3) peterselievlier (Sambucus nigra “Laciniata”) – vlier met sterk ingesneden blad
4) trosvlier of bergvlier(Sambucus racemosa) – geeft rode bessen
De bloemen van de eerste drie soorten komen in aanmerking voor ons aperitiefrecept.
De tot 5 meter hoge plant is zowat overal terug te vinden, in de nabijheid van oude boerderijen, langs velden en wegeltjes, overal voelt de vlier zich thuis. De vlier kan zeer gemakkelijk verplant worden dit omdat hij snel wortels aanmaakt. Hij verwildert snel door het overbrengen van bessen (zaden) door vogels. De volwassen vlier is zéér sterk en het hout zeer taai, de takjes echter zijn zeer buigzaam en met wit merg gevuld. De bloemen zijn wit tot geel van kleur en ruiken zoet. De vruchten zijn blauw-zwart van kleur .
Opgelet: niet rijpe bessen en bladeren van de gewone vlier zijn giftig, ook de niet rijpe bessen van de trosvlier . Dus nooit voor consumptie gebruiken!
Het hout van oude vlieren is één van de hardste houtsoorten en werd gebruikt voor het maken van allerhande machines. Ook beeldhouwers gebruiken het als vervangmateriaal voor ivoor, het wordt zwartgeverfd als ebbenhout. Er werden van de vliertakken ook fluitjes gemaakt.
De takken werden ook gebruikt als wichelroede om wateraders en ongunstige plaatsen op te sporen.
Fris vlierbloesemdrankje
Wat hebben we nodig?
-
30 vlierbloemschermen
-
1 liter kokend water
-
1 kg suiker
-
4 à 5 citroenen
-
20 gr citroenzuur
Hoe bereiden we ons drankje?
-
Kook 1 liter water, los er de suiker in op
-
Doe 30 bloesems + stukjes citroen met schil en citroenzuur in een kom (liefst inox)
-
Gebruik alleen citoenen waar de schil onbehandeld is anders zonder de schil!
-
Giet er het kokende suikerwater bij
-
Laat 4 dagen trekken op een koele plaats
-
Zeef
-
Verdeel alles in porties
Bovenstaand mengsel kan diepgevroren worden. Een koffielepeltje van het diepgevroren mengsel als bodempje in een glaasje champagne of mousserende wijn zorgt voor een prima en uiterst verfrissend” aperitiefje, wil men een iets straffer aperitief, dan kan men aan het geheel nog een scheutje witte rhum toevoegen. Ook als sorbet komt het mengsel uitstekend tot zijn recht, in een mooi sorbetglas met een beetje witte rhum overgoten, is dit een feestelijk tussendoortje, en op een zwoele zomeravond bij onze zomerse barbecue helpt dit laatste om onze maag even tot rust te laten komen alvorens ons terug op het zwaardere werk te gooien.
Dit mengsel is ook dorstlessend in zéér koud spuitwater, het wordt toegevoegd naar eigen smaak.
Geneeskrachtige eigenschappen
De bloemen van de vlier (vers of gedroogd) zijn laxerend en zweetafdrijvend. Dus echte opruimers voor de schadelijke stoffen in ons lichaam. De vruchten hebben een groot gehalte aan vruchtzuren, vooral de aanwezigheid van een hoog gehalte aan vitamine C komt goed van pas in de strijd tegen virusinfecties.
Vlierbloesems kan men gebruiken in de strijd tegen verkoudheden met al de aanverwante narigheden zoals koorts en hoest. Men zet een thee van de geplukte vlierbloesems, bij keelontstekingen kan met ook gorgelen met deze thee (bij deze toepassing geen suiker toevoegen). Het verlicht de pijn en werkt ook genezend. Men zet deze thee als volgt: 2 grote lepels vlierbloesems laten trekken in een halve liter kokend water, ongeveer 5 à 10 minuten, men kan de thee zoeten met honing of suiker, drink hem liefst zo warm mogelijk (zweetafdrijvend!).
Een stuk van de jonge nog groene bast verzacht de pijn van brandwonden. Leg het wondvlak van de bast op de wonde en de pijn zal afnemen, goedkoop en efficiënt.
Tip voor onze biologische tuinvrienden
Alhoewel de vlier kan getroffen worden door bladluis bezit hij zelf een prima biologisch bestrijdingsmiddel om de bladluis te vernietigen, de stof daarvoor vindt men in de bladeren. Men kan het spuitmiddel tegen bladluis zelf bereiden door 1 kg vlierbladeren in 2 liter water te laten trekken gedurende enkele dagen.
Ingespitte jonge vliertakjes zijn een uitstekend middel om woelratten te verdrijven. Dit komt door de geur die de takjes afgeven.
Ook onze schoonheid kan er wel bij varen
Van de bloesems kan men ook een lotion bereiden, een uitstekend reinigingsmiddel voor de huid, hiervoor dompelen we een kopje bloemblaadjes (zonder steeltje) onder in een liter heet water gedurende enkele uren, je kan er wat honing of glycerine bijdoen, het ruikt dan heerlijk en het werkt nog beter!
Men kan het haar kleuren met de verf die vrijkomt uit de blauwzwarte bessen, deze verf kan men ook gebruiken om kledingstukken of stoffen op natuurlijke wijze te kleuren.
Ik zou zeggen, “gezondheid” en geniet van de geneugten van deze veelzijdige plant.
Auteur: Van Hecke Wilfried |
