Kardinaalsmuts is een krachtige groeier. In de lente ontwikkelt hij lichtgroene bloempjes, die als kleine kruisjes in grote aantallen bij elkaar zitten. Ieder bloempje heeft 4 kroonblaadjes, 4 kelkblaadjes en als u goed kijkt, ontdekt u bij de mannelijke bloemen 4 meeldraden. De meeste bloemen zijn tweeslachtig en bevatten veel nectar waar insecten van smullen.

Bladeren en takken zijn groen van kleur en aan de twijgen bevinden zich kurklijsten. De bladeren zijn fijn gekarteld en staan kruisgewijs.

Het meest opvallend zijn de vruchtjes in het najaar. Als de 4 kleppen openspringen, komen de oranje zaden tevoorschijn die lang aan de takken blijven hangen. Na de eerste nachtvorst dwarrelen bladeren en bessen van de struik. Maar als het niet te hard vriest, blijven de vruchtjes nog geruime tijd zitten en zijn dan een sieraad voor de steeds kaler wordende tuin.
Liefst een kalkhoudende tot neutrale grond.

Er bestaan vele soorten kardinaalsmuts, voor meer info zie de plantengids.