Geprint vanhttps://www.tuinadvies.be/artikels/hoe_ontstaan_herfstkleuren

menu
Tuinadvies

https://www.tuinadvies.be   /    zondag 18 augustus 2019

Hoe ontstaan herfstkleuren?

Op het einde van de zomer, als de herfst zijn intrede doet, raken steeds meer bloemen uitgebloeid, wordt alles wat rommelig en spelen siergrassen een steeds grotere en opvallender rol in onze tuin. Groenblijvers staan in groot contrast met de verwelkte bladeren en bruinrode tinten. De natuur wordt helemaal omgetoverd en krijgt iets mysterieus. Planten worden eerder sculpturen waarbij vaak enkel de stengel en de zaadhoofden resten.

Hoe ontstaan herfstkleuren

Deze periode loont zeker de moeite om de natuur even van wat dichterbij te bekijken en te zien wat er schuilt achter deze metamorfose. Want hoe ontstaan nu eigenlijk deze mooie herfstkleuren?

Eens de dagen koeler worden komt het proces van verkleuring langzaam op gang. Het bladgroen of chlorofyl, één van de voornaamste stoffen zorgt in de zomer voor de aanmaak van suikers en zetmeel met behulp van zonlicht en koolzuurgas. Bij hoge temperaturen wordt deze belangrijke bouwstof regelmatig opnieuw aangemaakt. Door de lagere temperatuur in de herfst is dit niet meer mogelijk. De groene kleurstof in de bladeren neemt af en vergeling ontstaat. Op dat moment worden de ander aanwezige pigmenten, die er al die tijd inzaten, zichtbaar:

  • Caroteen en xanthofyl zorgen voor de geel/oranje tinten en kan je ook in citrusvruchten terug vinden.

  • Anthocyaan zorgt voor de kleur rood of paars: komt bijvoorbeeld voor bij de bruine beuk (Fagus sylvatica ‘Atropunicea’).

  • Riboflavine is belangrijk voor de ademhaling van de cellen en geven een blauwpaarse kleur

  • Fytochroom of lichtblauw pigment beschermt het blad tegen verbranding door de zon.

  • In oa eiken en paardenkastanjes vinden we bruine looistoffen die het blad beschermen tegen aantasting door bacteriën en vreterij door dieren.

ontstaan en stoffen van herfstkleuren bij planten

  • Chlorofyl is chemische stof die ervoor zorgt dat de bladeren hun groene kleur krijgen.
    Planten hebben dus zonlicht en warmte nodig om chlorofyl aan te kunnen maken.
    Vanaf de herst wordt er minder chlorofyl aangemaakt en begint de groene kleur dus ook te verdwijnen.
  • Flavonoïden en carotenen zijn altijd terug te vinden in bladeren. Xanthofylen zijn een onderdeel van de carotenen en zijn verantwoordelijk voor de gele kleur van herfstbladeren. Eén van de belangrijkste xanthofylen (luteïne) is de verbinding die bijdraagt aan de gele kleur van eigeel.
  • In de carotenoïden vinden we ook beta-caroteen terug die het meest terugkomt op verschillende plaatsen. Het absorbeert blauw en groen licht en reflecteert rood en geel licht waardoor het zijn oranje voorkomen krijgt. Deze stof komt ook veel voor in wortels, waardoor die ook oranje zien. Op het moment dat de chorofyl begint te verdwijnen uit de bladeren begint hetzelfde proces met de carotenen, echter wel in een trager tempo. Daarom zijn er nog steeds carotenen terug te vinden in bladeren die al zijn afgevallen.
  • Anthocyaan is een stof die juist wordt aangemaakt zodra de chorofyl wordt afgebroken. Het houdt het overtollig licht tegen waardoor de bladeren nog langer aan de boom kunnen blijven.

Waarom we deze kleuren niet zien in de lente en de zomer is natuurlijk ook nog een interessante vraag. Wel het zit zo: chlorofyl absorbeert het gehele zichtbare kleurenspectrum van het zonlicht, behalve de kleur groen. Het groen wordt terug gekaatst waardoor het alleen deze kleur is dat we te zien krijgen. Planten kunnen namelijk het rode licht best gebruiken voor de fotosynthese. Groen licht werkt het minst goed, daarom weerkaatsten de bladgroenkorrels het groene licht terug en zien wij de planten als groen.

Maar er zijn ook kleurstoffen die pas gevormd worden in de herfst. Uit de overgebleven suikers in het celsap worden dan anthocyanen gevormd. De kleur rood of paars zal afhangen van de zuurtegraad van het celsap, hoe zuurder hoe roder. Dit is het geval bij sommige Esdoorn soorten die vaak een opvallende herfstverkleuring hebben.

We kunnen dus stellen dat een mooie herfstverkleuring van heel wat factoren afhankelijk is: van het klimaat, de temperatuur, vochtigheid,… Hoe warmer de voorbije zomer is geweest, hoe sterker de bladeren zullen verkleuren in de herfst.

Ik ben alvast benieuwd naar het herfstpallet dat we dit jaar te zien zullen krijgen!

#5190

Auteur: Inge
Redactie Tuinadvies