Geprint vanhttps://www.tuinadvies.be/artikels/tomaten_telen

Tuinadvies

Toon alles uit: "Vruchtgroenten"

Tomaten telen: geschiedenis, teelt onder glas en open lucht, standplaats, groeiwijze, ziektes,...

Teeltzorgen bij tomaten

Wie dacht dat tomaten altijd rond en rood hoeven te zijn, heeft het aan het verkeerde eind. Tomaten zijn er in alle mogelijke vormen en bijna alle kleuren. Zo zijn er de rode,gele,oranje,bruine,witte en zelfs zwarte exemplaren. In vele vormen die een echte sierwaarde hebben! Van paprikavorm tot ossenhart,…

Geschiedenis 
Tomaten zijn afkomstig van de Andes waar ze door de Inca's geruime tijd gekweekt werden. Christoffel Columbus was de persoon die de tomaat ( Lycopersicon esculentum) mee bracht naar Europa. De oorspronkelijke kleur en vorm was zelfs niet rood en rond maar eerder gelig, oranje met de meest ongelijke vormen. Het is maar door de jaren heen dat de tomaat beschreven werd als een rode, ronde vrucht.
Er zijn tal van benamingen die de tomaat kent; van het Franse 'pomme d’amour' tot het Duitse 'liebesapfel' of 'Paradiesapfel'.
Toen deze groente nog geen bekendheid had, werd deze beschouwd als sierplant. De bevolking wist nog niet dat de tomaat eetbaar was.
Al is het wel goed om te weten dat een groene (onrijpe) tomaat, tomatine bevat. Dit glycoalkaloïde is een giftige stof die geproduceerd wordt als afweringssysteem tegen de verscheidene ziektes die de tomaat kunnen teisteren.
Dus niet alleen de groene, onrijpe vruchten zijn giftig, maar alle andere delen zoals blad, steel en dergelijke meer bevatten deze stof.
De tomatine verdwijnt echter wel wanneer de vruchten afrijpen, dus is er geen probleem om deze lekkernij te verorberen. In de Verenigde Staten van Amerika maken ze chutney waarbij veel onrijpe tomaten worden gebruikt. Er zijn daar dan ook reeds vergiftigingen voorgekomen bij het verorberen van die chutneys. 

Latijnse naam en familie:
Tomaat ( algemeen ): Lycopersicon esculentum.
Behoort tot de familie van de Nachtschadigen ( Soloanaceae )

Kenmerken
Het is een meerjarige, kruipende plant, die als eenjarige wordt geteeld.
De bladeren en stengel zijn giftig. 

Teelt onder glas:
De tomaat wordt in vele gevallen beter onder glas geteeld, omdat de aardappelziekte of Phythopthora infestans dan minder vlug de plant aantast. De planten in een serre worden ook opvallend hoger dan bij een buitenteelt.
Verder rijpen de vruchten vlugger wat een vroegere oogst als eindresultaat geeft.

Teelt in open lucht:
Mijn ervaringen met tomaten telen in open lucht zijn erg lovend.
In de doorsnee zomers is het telen in open lucht zonder bescherming een probleem omdat er zich dan ziekten op de plant vestigen.
Ziekten zoals:

  • Meeldauw
  • Aardappelziekte
  • Bladvlekkenziekte
  • Fusarium of wortelrot

Maar met de juiste biologische bestrijdingsmiddelen kan je deze ziektes voorkomen,...
Zorg er vooral voor dat er voldoende luchtcirculatie is tussen de planten, zodat natte en vochtige bladeren snel kunnen opdrogen.
Hou je daar geen rekening mee dat natte en warme omstandigheden de kans op schimmels erg groot maken.
Ook belangrijk en niet te vergeten is dat een tomatenplant die buiten groeit, een degelijke steun wenst. Bamboestokken zijn hiervoor de ideale keuze en zorgen de gehele teelt voor een goede ondersteuning.  

Vruchtafwisseling:
In principe mag men op dezelfde grond pas na 4 jaar op eenzelfde teelt terugkomen.
Handig is het gebruik van een moestuin in 4 vakken verdeeld. Hierbij kan je zo elk jaar de teelt opschuiven en is de kans op bodemaaltjes en andere ziektes of insecten stukken kleiner.
Maar wanneer je ieder jaar opnieuw de teelt verplicht op dezelfde plaats zet wegens plaatsgebrek, zijn er nog andere middeltjes die al dan niet efficiënt werken.
Je kan verschillende tussenteelten gebruiken, tomaten kunnen pas vanaf de laatste ijsheiligen (midden mei) geplant worden dus is het perfect mogelijk om andere teelten er tussen te voegen. Zo leidt de bodem niet onmiddellijk aan 'bodemmoeheid'.
Ook kan je wanneer er in een serre geteeld wordt de grond uitgraven en die vervangen door andere goede grond van buiten af die terug wordt ingevoerd.
Veel compost is echt noodzakelijk om de planten het hele jaar door te helpen,..zo creëer je een voedingsrijke bodem waar de planten royaal gebruik van zullen maken.
In de handel worden er ook geënte planten aangeboden. Deze zijn een stuk duurder maar bevatten ziekteresistente eigenschappen die de plant beschermt.

Standplaats:
Tomaten zijn planten die graag in de zon staan. Schaduw is dan ook niet aan te raden. Al moeten de vruchten wel beschermd worden tegen te fel zonlicht. Dit kan leiden tot een slechte kleuring en vaak vertonen de vruchten hierbij barsten. 

Uitplanten:
Dit kan pas ( voor de buitenteelt ) vanaf 15 mei wanneer de ijsheiligen achter de rug zijn.
In de serre kan dit al vanaf 15 april al naargelang het weer dit toelaat.
Bij koude nachten moet er dan wel gestookt worden of enige bescherming te bieden.
Zorg er zeker voor dat de wortels niet veel beschadigd worden, de planten hebben alle wortels nodig om water te kunnen opnemen.
Begiet de plantkuil met water en duw het goed aan zodat de wortels goed in contact komen met de aarde.
Let wel! Niet te hard aandrukken, de wortels moeten ook nog kunnen 'ademen'.

Groeiwijzen
Tomaten hebben speciale vormen en kleuren maar ook de vele verschillende groeiwijzen spelen een rol in de teelt van de tomaat...
We onderscheiden volgende groeiwijzen:

  • Struik
  • Kleine klimmer
  • Klimmer

Wanneer u een tomatensoort aanschaft moet u weten of deze bedoeld is om in een pot op het terras te kweken of als klimmer in een serre. Het spreekt voor zich dat struikjes niet gediefd worden,dit in tegenstelling tot de klimmers.

Ook volgende beschrijving vindt u heel regelmatig terug in tomatenbesprekingen.

  • Indeterminatie of niet-zelftoppend. Bij deze rassen moet er getopt worden.
  • Determinatie of zelftoppend. Deze rassen en veelal de struiken moeten niet getopt worden omdat deze zelf stoppen met groeien.

Aantal trossen:
Het aantal trossen hangt sterk af van het weertype.
In de serre kan je al vlug tot 8-9 trossen gaan.
De teelt in open lucht laat door het grillige weer maar 3-4 trossen toe, afhankelijk van de temperatuur.

Toppen:
Je topt tomaten best voor -of tegen 10 augustus.
Omdat de planten dan nog voldoende tijd hebben om de gevormde vruchten alsnog te laten afrijpen.
Zonder de plant te toppen maakt ze telkens nieuwe vruchtjes aan die aan de plant energie vragen om uit te groeien terwijl ze toch niet meer zullen rijpen. Het spreekt voor zich dat die verloren energie dan ook niet kan aangewend worden voor de nog rijpende vruchten


#1071

Auteur: Angelo Dorny