Geprint vanhttps://www.tuinadvies.be/artikels/speculaas_maken

Tuinadvies

Toon alles uit: "Meer gerechten"

Speculaas maken kan met volgende ingredienten

Sints speculaasspecerijen

Ssssssst, ik ga iets vertellen over specerijen in de speculaas van de Sint!
Als er iets is waar Sinterklaas niet zonder kan, dan is het wel speculaas. Sinterklaas zonder speculaas...hij zou niet dezelfde zijn. Specerijen geven de warme, winterse smaak aan deze koek.

Maar wat zijn specerijen eigenlijk? Welke planten, delen van planten of kruiden gaan in het speculaasdeeg?
Ik haal mijn boeken boven en lees:" Indien het aromatische deel van de plant gedroogd wordt en verwerkt, spreken we van "specerijen". Een ander boek vertelt me: "Ter onderscheid van kruiden, die ook vallen onder de definitie 'aromatische stoffen', zijn specerijen vooral afkomstig uit tropische contreien en dan vooral uit Azië." Ik denk dat het niet heel duidelijk is wat nu precies onder kruiden of specerijen valt. Het zal de pieten die de speculazen bakken worst wezen. Als de koeken maar lekker zijn.

"Wat doen de pieten in hun speculaasdeeg?" vraag ik me af en stap onbevreesd de pietenbakkerij binnen.
"Specerijen zijn in verschillende vormen te koop," zegt de opperpiet.
"Schors, gedroogde bladeren, vruchten, zaden, poeders of wortels en die komen dan uit verre, mysterieuze, nostalgische, warme landen. Ze komen uit het geheimzinnig Oosten, daar waar het aards paradijs ergens ligt. Een tuin vol bloemen en planten, die geuren naar het zoete aroma van specerijen."
De opperpiet is nu niet meer te houden: "Met scheepsladingen vol hebben de Nederlanders ze in de zestiende en zeventiende eeuw naar Europa gebracht. Lange tijd hadden ze zelfs een monopolie op de handel en hielden ze voor de Engelsen en Spanjaarden angstvallig verborgen waar ze werden verbouwd. Specerijen vormden vroeger de basis van de geneesmiddelen. Wie geld had kon specerijen kopen in de apotheek om er allerlei kwalen mee te genezen. In de kloosters hadden ze een specerijenkast. De monniken bewaarden daar bijvoorbeeld peper,kaneel,gember en geneeskrachtige wortels".

Goede smaak
De opperpiet was dus welbespraakt, maar nu wist ik nog niet welke kruiden hij in zijn speculaas deed.
Ik vroeg: "En welke specerijen gebruik jij?"
Hij antwoordde: "Je kan allerlei specerijen gebruiken zoals kruidnagel, kardemon, gember, anijs, kaneel, nootmuskaat... Daarnaast gebruiken we ook nog noten, amandelspijs, goudblaadjes, honing, gekonfijt fruit en glazuur
De specerijen geven een goede smaak aan de koeken, maar hebben ook nog hun eigen werking."

"Nu heb ik ook een vraagje voor jou," zei de piet, "welke werking hebben de specerijen en wat kan je er nog mee doen?"
Met alle soorten van genoegens vertelde ik het hem:

Kaneel (cinnamomum Zeylanicum)
Deze specerij werkt algemeen opwekkend, antiseptisch, antibacterieel en antiviraal.
Kaneel hielp vroeger bij verkoudheid, griep, reumatische aandoeningen en nierproblemen.
De apotheker gaf kaneel tegen diarree en slechte spijsvertering. Vrouwen die ongewenst zwanger waren gebruikten vroeger kaneel als abortief middel.
Er is ook kaneelolie op de markt en die werkt krampwerend. De vluchtige olie heeft niet dezelfde eigenschappen als de specerij. In de olie zitten namelijk geen looistoffen.
Gebruik deze etherische olie NOOIT inwendig. Het is één van de gevaarlijkste oliën.
Je kan de olie wel uitwendig gebruiken maar dan enkel met een draagstof zoals bijvoorbeeld amandelolie...maar vraag hierbij raad aan een bevoegd persoon.

Kaneel is een stukje van de kaneelboombast. De binnenste bast van de kaneelboomscheuten worden elke twee jaar verzameld.
Kaneelstokjes zijn sterker van smaak en langer houdbaar dan gemalen kaneel
‘Canna’ is Latijn voor stok of tak en verwijst naar de vorm waarin de specerij in Europa aankwam. De kurkachtige buitenlaag wordt van de bast geschraapt, zodat de schone lichtgekleurde binnenkant overblijft. Deze krult bij het drogen en lijkt op een pijpje.
Kaneel is lekker in gebak (met appel) pudding, kompot en glühwein.
In Italië, Spanje en Canada doen ze kaneel bij de soep, groenten, tomatensaus en couscous.

Kardamom (Elettaria cardamomum)
In Indië is kardamom of kardemom de koningin van de specerijen. Deze specerij gebruiken de Indiërs en Chinezen al meer dan 3000 jaar tegen longziekten, koorts, urinewegen- en spijsverteringsklachten;
De apotheker gebruikte kardamom ook om de slechte smaak van andere artsenijmiddeltjes de camoufleren.
Kardamom is de vrucht van een plant die nauw verwant is met gember en kurkuma.
In de Scandinavische landen eten ze graag kardamombrood. In onze streken is deze specerij bijna niet gekend.
Kardamom wordt ook gebruikt in kerrie, likeur, tandpasta en kauwgom. Kardamom verleent een kruidige geur aan eau-de-cologne. Deze specerij geeft zepen, cosmetica producten en parfums een oosters tintje.


Muskaatnoot (Myristica fragrans)
De muskaatboom zorgt voor nootmuskaat.
De volksgeneeskunde kende brandewijn met nootmuskaat tegen maagpijn. Als er iemand last had van zenuwpijn en reuma, dan kreeg die omslagen met nootmuskaat. Voor aambeien had de apotheker geraspte nootmuskaat met reuzel. Een hoge dosis vluchtige nootmuskaatolie werkt abortief. Daarom niet teveel muskaatnoot gebruiken als je zwanger bent.
De muskaatnoot is de zaadkern van een vlezige vrucht, die aan de tropische muskaatboom groeit. In de banketbakkerij weten ze nootmuskaat te appreciëren.


vrucht van de nootmuskaat (Myristica fragrans)

Deze specerij geeft smaak aan sauzen en pickles. Ook in de bereiding van vlees en aardappelpuree is het op zijn plaats. Vroeger kruidden ze er bier mee. In warme wijndranken zit vaak muskaatnoot. Gemalen nootmuskaat verliest zijn smaak nogal vlug. Koop daarom liever hele noten en rasp er een beetje vanaf.
De olie van muskaatnoot komt ondermeer voor in de parfumerie.
Nootmuskaat is waarschijnlijk veiliger om te gebruiken dan foelie.

Foelie
Foelie is afkomstig van dezelfde boom als de muskaatnoot. Foelie is nl. de vlezige, netachtige zaadrok die rond de zaadkern of muskaatnoot zit. De smaak van foelie is milder dan die van muskaatnoot, maar ook veel doordringender. In tegenstelling tot de muskaatnoot mag je foelie meekoken. Het gebruik is hetzelfde als van de muskaatnoot.

Gember (Zingiber officinalis)
Gember werkt goed tegen reisziekte. Het brengt ingewanden tot rust en is een waardevolle bron van vitamine A en C. Kauwen op de verse wortel zou helpen tegen keelpijn net als gemberthee. De apotheker gebruikte gember om bepaalde, niet lekker smakende preparaten, wat op te vrolijken. Gember tinctuur (alcoholisch aftreksel) is vaak verwerkt in smeersels om de bloedsomloop te verbeteren
De naam ‘gember’ komt van het Sanskriet en betekent ‘als een hoorn gevormd’. De wortels van de plant doen inderdaad denken aan het gewei van een hert. De jonge wortels kan je gebruiken zoals verse gember. Gember is verwerkt in kruidenmengsels (kerrie), in likeuren, pickles, confituur, bier, sausen (tomatenketchup).


Kruidnagel (Eugenia caryophyllata)
Kruidnagel werkt antiseptisch en is een opwekkend maagmiddel. Kruidnagel zit verwerkt in "Eau des Carmes" (Carmelieten water) of milisse spiritus.
Etherische olie van kruidnagel is bijtend en antiseptisch. Het zit vaak verwerkt in preparaten voor mondverzorging. Deze tinctuur gebruikten ze vroeger al tegen huidinfecties zoals voetschimmel.
Vroeger probeerden vrouwen het baren te verlichten met kruidnageltinctuur. Daarvoor lieten ze kruidnagels in wijn trekken. Thee hielp bij misselijkheid.


kruidnagel

Kruidnageltinctuur verdrijft insecten.
Kruidnagels zijn gedroogde bloemknoppen. De boom waaraan ze groeien is de kruidnagelboom. In de keuken kan je kruidnagels gebruiken in stoofschotels, soepen, sauzen, marinades en in zoete gerechten, als onderdeel van koekkruiden, in warme wijn en in rode kool. In industriële bereidingen van sauzen en pickels verwerken ze kruidnagel veel. De olie gebruiken ze in de parfumerie en in de tandheelkunde omwille van de verdovende en ontsmettende eigenschappen.


#1297

Auteur: Daniëlle Houbrechts
www.kruidjes.be