Geprint vanhttps://www.tuinadvies.be/artikels/prunus_domestica_insititia

Tuinadvies

Toon alles uit: "Bomen"

Wilde pruim, kroosjespruim of mirabelpruim: Prunus domestica insititia

Wilde pruim / Kroosjespruim of mirabelpruim

  • Prunus domestica insititia

(botanische benaming)

  • European plum, damask plum, Eurasian wildplum

(Engels)

  • Prunier sauvage

(Frans)

  • Kriechenpflaume, Zibarte, wilde Bergpflaume, Hundspflaume

(Duits)

  • Rosaceae - roosfamilie

 

Pruimen kennen we als lekkere zomervruchten die we op de (super)markt kunnen kopen of in de eigen tuin kunnen oogsten. Er zijn blauwe, gele, groene, violette en geelroze soorten en allemaal zijn ze (mits goed rijp) sappig en zoet. Het zijn gecultiveerde, veredelde soorten (Prunus domestica). De wilde pruim, waar zij van afstammen, komt alleen nog maar op enkele plaatsen voor. In Europa is het de kroosjespruim (Prunus domestica insititia) in V.S. de Amerikaanse wilde pruim(Prunus americana, Prunus subcordata, Prunus maritima).

bloeiende kroosjespruim

Verspreiding van de Europese kroosjespruim (Prunus domestica insititia)

Volgens archeologische vondsten groeide de kroosjespruim al in het Stenen Tijdperk. Ook in Nederland zijn bij uitgravingen in Geldrop (N.-Br.) in een oude put pitten van de kroosjespruim gevonden. Hij zou vanuit de Kaukasus door de Kelten naar Europa gebracht zijn. Op leihellingen in Zuid-Duitsland (in het Zwarte Woud en rond Freiburg), langs akkers en in heggen is hij nog steeds te vinden. Op kleine schaal wordt hij op het Duitse eiland Mainau in het Bodenmeer geteeld.

De Engelse naam damask Plum (prunum damascunum) betekent pruim uit Damascus. Dit duidt er op dat wilde pruimen ook gecultiveerd werden in de oudheid rond de stad Damascus, in Engeland geïntroduceerd door de Romeinen. Dit is waarschijnlijk omdat men op het eiland pitten bij archeologische uitgravingen in Romeinse kampementen gevonden heeft.

Het is mij niet bekend dat er in Nederland of België de kroosjespruim in het wild groeit. Hij is wel bij enkele fruittelers van oude fruitrassen te koop.

rijpe kroosjespruimen 

Plantkenmerken

Kroosjespruim is een bladverliezende, middelgrote fruitboom of heester  (niet te verwisselen met sleedoorn), die in het voorjaar – voordat de bladeren verschijnen - met witte, geurende bloemen bloeit en kleine, ronde, violette vruchten draagt. De takken zijn gedoornd.

Amerikaanse Wilde Pruim (Prunus americana)

Hij werd in Noord-Amerika geïntroduceerd door Engelse kolonisten.

Het gaat om een forse struik met vruchten die op kersen lijken. Hij groeit aan de randen van Oregon, Californië en noordelijk Nevada en kan goed tegen extreme temperaturen. De smaak lijkt op die van veenbessen. Indianen verzamelden de rijpe vruchten om deze te drogen. Zodoende beschikten zij over een vitaminerijke wintervoorraad. De wilde pruim werd in 1843 ontdekt door Kapitein Lassen, een pionier die op weg was vanuit Oregon naar Californië. Omdat hij de vruchten lekker vond, nam hij enkele pitten mee om deze uit te zaaien.

vruchten van Prunus maritima

Pacifische of Westerse Pruim (Prunus subcordata) is een wilde pruimensoort die als brede struik of kleine boom in de VS langs canyons, op heuvels, langs rivieren en wegen en in open plekken van dennenbossen groeit. De Indiaanse Lakotastam noemde de maan in augustus ‘red plum moon’ omdat het de maand van de rijping is.

Prunus maritima (beach plum) is een vruchtdragende heester die langs de oostkust van de V.S. groeit.

Naamgeving

De naam pruim is afgeleid van het Latijnse woord prunus die teruggaat naar het Griekse woord prounos, een oude naam voor de pruimenboom. Het Latijnse woord insititia betekent voor het enten gebruikt. Dit duidt erop dat deze wilde pruimensoort gebruikt werd als onderstam voor de veredeling van cultuurpruimen.

vruchten van Prunus subcordata

Gebruik

Kroospruimen zijn rijk aan vitamine C en looizuur. Met veel suiker kan men ervan lekkere jam of gelei maken. Op alcohol wordt het pruimenjenever. Van de bladeren kan thee getrokken worden die goed is tegen hoest.

In het Zwarte Woud maakt men van de wilde pruim de Zibarte -of Zibertlibrand, een bijzondere specialiteit op het gebied van ‘pruimen-schnaps’.

Van het harde hout werden vroeger werktuigen, knopen en wandelstokken gemaakt.

Voor de Indiaanse Omahastam was de pruimenbloesem het teken dat graan, bonen en pompoen gezaaid konden worden. De Dakota -Indianen gebruikten de pruimenpitten voor spelletjes. Voor hun ‘Sun Dance Ceremony’ gebruikten de Cheyenne – Indianen takken van de wilde pruim. Van de schors maakte men een medicijn tegen hoest, nier-en blaasaandoeningen en om te desinfecteren.

Wilde Pruim is een door zijn uitgebreid wortelsysteem geschikte struik om erosie te voorkomen.

 

Symboliek en volksgebruik

De wilde pruim is het symbool voor onafhankelijkheid. Het is de nationale bloem van Taiwan, vaak afgebeeld op Aziatische kunstwerken.

Volgens een Oostenrijkse sage bevrijdt een jonge man een huis van giftige slangen door takken van een ‘kriechenbaum’ (kroosjesboom) in een kring te leggen. Nadat hij het hout in brand gestoken heeft, spreekt hij bezweringen uit. De slangen kruipen van alle kanten naar het vuur toe en gaan in vlammen op.

De vrucht van de ‘zibartlibaum’ komt in veel sagen over dwergen voor.


#1229

Auteur: Brigit Kahlert
www.stemderbomen.nl