Geprint vanhttps://www.tuinadvies.be/artikels/een_tuinreis_naar_potsdam_en_berlijn

menu
Tuinadvies

https://www.tuinadvies.be   /    donderdag 22 augustus 2019

Een tuinreis naar Potsdam en Berlijn

In 1990 was het, onmiddellijk na de hereniging van Duitsland, dat ik voor de eerste keer Potsdam bezocht en een jaar later kwam Berlijn aan de beurt. Ik herinnerde mij van Potsdam, de schitterende parken, de paleizen van de Pruisische koningen en de latere Duitse keizers maar ook hoe al die grandeur van weleer door het DDR-beleid, maar pover onderhouden of gerestaureerd was geworden.

En in Berlijn, daar gaapte de wonde nog van de 160 kilometer lange scheidingsmuur. Een niemandsland vol puin en onkruid slingerde zich rond en door de stad. En hier en daar waren er reeds bossen torenkranen te zien die aankondigden dat dit ‘gefundenes fressen’ voor de bouwpromotoren zo vlug als maar kon, zou in beslag genomen worden.
Wat zou ervan geworden zijn? We gingen dit jaar eens kijken.

Parken en tuinen rond Potsdam

De schitterende groene omgeving van Potsdam staat steevast op het programma van de groepsreizen naar Berlijn en dat is terecht. Meestal blijven deze excursies beperkt tot een wandeling in het Park Sanssouci (289 ha) en een bezoek aan het overdadig gedecoreerde zomerpaleis in rococostijl van Frederik de Grote, het Duitse Versailles, maar er is zoveel meer te bewonderen. Al wandelend en al fietsend trokken wij er twee dagen op uit en dat was bijna nog te weinig.

Het Schloss Sanssouci met ervoor de Weinbergterrassen
Het Schloss Sanssouci met ervoor de Weinbergterrassen vol met druiven en vijgenbomen. 2e foto: De formele tuin voor het paleis

De landschapsarchitect die het meest bepalend was voor de parken tussen Potsdam en Berlijn is Karl Joseph Lenné (1789-1886). Zijn stijl kenmerkt zich door de gedurfde grootschaligheid van zijn ontwerpen, door open ruimten met gebruik van strategisch aangebrachte bosschages, brede lanen als zichtassen en allerlei follietjes en tempels.
Het was zijn verdienste, de bouwwerken van Frederik de Grote en zijn opvolgers, te voorzien van een mooie landschappelijke aankleding of van ze te accentueren met bijpassende tuinarchitectuur.
Wandelen in het Park Sanssouci is gratis maar een dagticket dat toegang geeft tot alle paleizen en landhuizen in de diverse parken is zeker aan te raden. Wij begonnen met een bezoek aan het zomerpaleis zelf met daarna de Bildergalerie. Met werk van Rubens, Van Dyck, Jordaens, om er maar enkele te noemen… is dit zeker ook een aanrader.
Op weg naar het wat verder gelegen Orangerieschloss komen we o.a. door de met hagen omsloten Siciliaanse tuin. Een formele tuin vol kuipen met mediterrane planten, Kleurrijke bloembedden, beelden en fonteinen.

Tuinvazen en kuipen met Cordylines, Phormiums, Chamaerops
Tuinvazen en kuipen met Cordylines, Phormiums, Chamaerops en verder Arundinaria’s en bananen geven deze tuin zijn zuiders uitzicht.

Rond de grote paleizen bevinden er zich telkens grote formele tuinen, vaak zuiders en Italiaans van stijl, met gebruik van veel strak geschoren groen, beelden, trappen, fonteinen en grotto’s. Ook rond de orangerie is dit het geval. Verder gaan deze tuinen uiteindelijk op in een geheel van landschapsarchitectuur en natuur die sterk doet denken aan de Engelse landschappelijke tuinen van Lancelot Brown en William Kent, die daar reeds een eeuw eerder mee bezig waren.

Peter de Grote en zijn opvolgers hadden ook een grote belangstelling voor alles wat de oude Romeinse- en Griekse beschaving betrof. Dat een aantal gebouwen en follietjes in het park daardoor geïnspireerd zijn is dan ook niet verwonderlijk. Enkele tempels in de buurt van het Neues Palais, Het Orangerieschloss, de Charlottenhof (ontworpen als een Romeinse villa) of de Romeinse baden, zijn daar de voorbeelden van.
Ook het mysterieuze verre oosten, waarmee de handel in die tijd nog maar pas op gang kwam, werd een inspiratiebron voor twee bouwsels, het Drachenhaus en het Chinesisches Haus. Dat eerste is nu een mooie horecazaak geworden en dat laatste herbergt een verzameling Chinees porselein.

Het Orangerieschloss was niet alleen de stapelplaats voor alle koudegevoelige plantenHet Orangerieschloss was niet alleen de stapelplaats voor alle koudegevoelige planten in de winter maar bevatte ook luxueus ingerichte woonvertrekken voor de Koninklijke familie.

Buiten de porseleinverzameling, heeft het Chinese theehuis maar weinig met China te maken.
Buiten de porseleinverzameling, heeft het Chinese theehuis maar weinig met China te maken. De vergulde beelden zijn gewoon … beelden van westerlingen met een rare hoed op, maar het zag er exotisch uit en mooi om naar te kijken.

De zuivere bloemen- en plantenliefhebbers komen in dergelijke parken meestal niet zo goed aan hun trekken, maar toch worden ze hier soms wel zeer aangenaam verrast door de kleurrijke borders, zij het dan met overwegend éénjarige planten die twee keer per jaar worden vervangen.
Met veertig zijn ze, de mensen die zorgen dat het park er altijd onberispelijk bij ligt. In de late herfst planten ze de duizenden voorjaarsbollen, aangevuld met madeliefjes, vergeet-me-nietjes of sleutelbloemen in meestal strakke geometrische figuren voor een uitbundige bloei in de lente. En in mei gaat alles er weer uit en is het tijd voor de zomerbloeiers. Tussenin zijn de onkruiden hun grootste bekommernis. Hele kruiwagens zag ik er afgevoerd worden.
De meer intieme tuinen bij de Romeinse baden en bij de Charlottenhof en de bloemmassieven rond de Friedenskirche zijn echte pareltjes.
Bezoekers met een diepere botanische interesse kunnen terecht in de botanische tuin langs de Maulbeerallee. Deze tuin bevat een grote verzameling planten, landschappelijk mooi gepresenteerd en goed gelabeld.

In september nog een laatste keer grondig wieden …In september nog een laatste keer grondig wieden…

De Charlottenhof, een kleiner zomerverblijf met een zeer mooi tuintje vol zomerbloeiers, hier aangeplant in wildverband.De Charlottenhof, een kleiner zomerverblijf met een zeer mooi tuintje vol zomerbloeiers, hier aangeplant in wildverband.

De botanische tuin, gelegen midden in het Park Sanssouci.De botanische tuin, gelegen midden in het Park Sanssouci.

Het grootste complex binnen het park is het Neues Palais, een aanrader voor liefhebbers van rijke antieke interieurs. Frederik de grote liet het bouwen als zomerverblijf voor belangrijke gasten maar heeft er nooit zelf in gewoond. Hij vond het eigenlijk opschepperij van zichzelf.
Interessante groenaanleg is er niet echt bij.

Een sierlijke moestuin bij de Romeinse badenEen sierlijke moestuin bij de Romeinse baden

Een andere heel mooi park is Der Neuer Garten (102 ha). Dit park strekt zich uit langs de oever van de Heiligersee. Ook daar weer werden er een aantal koninklijke residenties neer gezet. Er is het Marmorpalais dat er, na alles wat we eerst al bezochten, er maar een beetje gewoontjes uit ziet. Het uitzicht vanaf het bordes is anders wel schitterend. De kleurrijke tuin rond de orangerie kon mij ook nogal bekoren (hier kan dan eventueel iets genuttigd worden).
Het park in de lengte verder door fietsend ontdekten we ook hier weer een paar romantische follietjes en… eventjes schrikken, ook een naaktstrand.
Aan het eind van het park bevindt zich Ceciliënhof. Hier vond in 1945 de Conferentie van Potsdam plaats waarbij, door de grote drie, de akkoorden van Teheran i.v.m. de verdeling van Duitsland werden bekrachtigd en verfijnd. Het is nu gedeeltelijk een museum en hotel.
Onze fietslus ging dan verder over de Glienickebrücke naar het Park Babelsberg(114 ha) en weer naar de stad. Dit park lijkt nog niet ontdekt door het massatoerisme. Daar is het zeer rustig.

De bloementuinen rond de Orangerie in Der Neuer Garten.
De bloementuinen rond de Orangerie in Der Neuer Garten.

Een half begraven tempelruïne of een als Egyptische piramide vermomde ijskelder.Een half begraven tempelruïne of een als Egyptische piramide vermomde ijskelder. Er werd toen nogal wat verzonnen om bij te dragen aan de tuinromantiek in de Neuer Garten.

De Glienickebrücke, de brug op de grens tussen Oost en WestDe Glienickebrücke, de brug op de grens tussen Oost en West, waar in de koude oorlog spionnen, dissidenten en politieke gevangenen werden uitgewisseld en Schloss Babelsberg, waar het pompenhuis dat de fonteinen en beeklopen van water moest voorzien, zo groot was als het kasteel zelf.

U merkt het al, beste lezer. Dit gebied is zo rijk aan natuur, aan parken en tuinen en aan cultureel erfgoed dat ook een langer verblijf zeker nooit zou vervelen. Ook een dag rondstruinen in de stad zelf, zou ik zeer aanbevelen. Het openbaar vervoer is er zeer goed georganiseerd en biedt een goede verbinding met Berlijn dat maar op 25 km afstand ligt.

#5637

Auteur: Joël De Coster
www.tuinadvies.be/tuin/132411/jdcoster