 Ik raakte als kind al gefascineerd door die magische rode bottels stevig op de steeltjes midden tussen ijskristallen en sneeuw. Ze hadden zo iets van “ons gaan ze niet klein krijgen, wij schrikken niet terug voor een beetje kou”. Ondertussen weet ik wel dat de meeste rozenbottels plat worden als de vriezeman is langsgekomen. En als die op zich laat wachten, weten de vogels wel raad met deze vruchtjes. Toch zijn er nog altijd “ijsbeer” rozenbottels, die blijven er goed uitzien zelfs als de sneeuw er met pakjes opligt. Ze groeien op beschutte plekken. Holle wegen bijvoorbeeld of een warme muur waar ze kunnen tegen leunen. Je kan er lang van genieten. Mocht je geen rozenbottels meer vinden kan je altijd nog rozenbottels kopen.
De zakjes rozenbottelthee zal wel iedereen kennen. Maar wist je dat je ook gedroogde, losse bottels, met of zonder pitjes, kan krijgen? Het is natuurlijk fijn als je kan oogsten in je eigen tuin en allerlei lekkere dingen kan maken van je rozenbottels.
Het gaat hier wel over wilde rozenbottels. Gecultiveerde rozen komen niet in aanmerking? De volgende kandidaten zijn geschikt voor consumptie.
Hondsroos (Rosa canina)
De hondsroos (Rosa canina) heet niet toevallig zo. Als je vroeger een beet van een dolle hond kreeg, dan behandelde de dokter je met deze roos. Ze komt veel voor in holle wegen. Je kan zowel de bloemblaadjes als de rozenbottels gebruiken om er jam of siroop van te maken.
Eglantier (Rosa rubiginosa)
Dit wild roosje lijkt erg op de hondsroos. Als je zijn groene blaadjes kneust komt er een “groene” appelgeur vrij.
Japanse rimpelroos (Rosa rugosa)
Deze rozen zie je vaak naast drukke straten staan. Daar kan je ze natuurlijk niet plukken als je ze culinair wil gebruiken. Je ziet ze in ’t wit en in het diep roze, tegen het donker rood aan. Ze zijn decoratief maar soms een beetje moeilijk om te snoeien met al zijn kleine stekels. Ze belonen je in de lente met bloemblaadjes en in het najaar met hun bottels.
“Apothekersroos” (Rosa gallica)
Onze voorouders probeerden allerlei kwalen te genezen met deze rozen. Keelpijn bijvoorbeeld behandelden ze met rozentinctuur. Deze roos is één van de oudste rozen die we kennen. Ze is winterhard en krijgt veel uitlopers. Vooral in de streek van Provins kwam ze veel voor. Daarom wordt ze ook wel eens de “Provinsroos” genoemd. Verder kom je haar ook tegen onder de naam “Red rose of Lancaster” omdat ze het embleem was van de koninklijke Lancaster-familie. Ze speelde tijdens de rozenoorlog een belangrijke rol. Oude rozensoorten hebben vaak verschillende namen en dat maakt het niet altijd gemakkelijk.
Muskusroos
John Gerard schrijft in zijn "Herbal, of General History of plants" (1633): "De blaadjes van de muskusroos, gegeten in de ochtend als salade, met olie, azijn en peper, of op een andere wijze passend bij de wens en de smaak van diegene die dit zal eten, zuiveren de buik van waterige en cholerische lichaamsvochten, zonder enig gevaar of pijn".
 Opgelet
Pluk je rozen enkel op een veilige plek. Niet langs een drukke baan, niet langs plantages waar de boeren nogal eens spuiten en ook niet naast een fabriek met kwalijke uitlaten. Geef ze een plaats in je tuin, dan heb je het minst problemen. Maar denk eraan dat je je rozen niet mag besproeien tegen het ongedierte als je ze culinair wil gebruiken. Echte gecultiveerde rozen zijn een zoete verblijfplaats van niet gewenste beestjes. Wilde rozen hebben er veel minder last van. Als er dan toch eens een luis op een bloemknop zit kan je die best, op de rozenknop, stukduwen met je vingers. De geur van die arme stakkers schrikt de anderen af. Ik heb zelfs eens iemand horen zeggen dat ze de luizen in water afspoelde, en daar de mixer in stak. Met dit goedje besproeide ze haar rozen. Succes gegarandeerd beweerde ze. Rozen houden van koffiedik. Drink een kopje koffie en trakteer de rozen op de dras. Ze zullen je dankbaar laten genieten van hun bloemen.
Rozenbottelthee
In rozenbottels zit veel vitamine C. Daarom drink ik zo graag van die heerlijke kopjes bottelthee. Ze helpen me sterk en stoer door de winter te komen. Ik pluk de bottels, was ze en droog ze in bijv. kartonnen doosjes waar botervlootjes in verpakt zijn. Als ze beendroog zijn, plet ik ze in een elektrische molen en bewaar ze op een donkere plek, in een bruine papieren zak.
Als je wil mag je eerst alle kerntjes eruit doen, maar dat hoeft niet. Neem nu een theelepel van de 'kerntjes', want veel meer is het niet, overgiet met een kop kokend water, doe er nog een schijfje sinaasappel bij waar je een kruidnagel opprikt en laat 15 minuten trekken.
Danïëlle Houbrechts
Praktische tips in de kruidenboeken van Daniëlle. Ontdek ze allemaal op www.kruidjes.be | 
