Amaryllis belladonna bloeit vooraleer de bladeren te voorschijn komen

Het mooie herderinnetje Amaryllis, uit Virgilius verzen, dat door haar bloed te laten vloeien, een nieuwe bloem uit de dorre grond deed ontluiken, was aanleiding voor Linneus om de nieuw ontdekte plant uit Zuid-Afrika haar naam te geven. Inderdaad, de Amaryllis belladonna bloeit vooraleer de bladeren te voorschijn komen. De Engelsen noemen haar heel toepasselijk: naked lady.

De lange en stevige bloemstengel, waaraan 3 tot 5 grote, lelievormige bloemen komen, die heerlijk geuren, verschijnt in het najaar (september - oktober). Na de bloei vormt dit bolgewas een bladrozet van vlezige zwaardvormige bladeren van 20 à 30 cm lang, die doorgroeien tot in mei en dan langzaam verdrogen. Dit is de groeicyclus van heel wat Zuid-Afrikaanse bolgewassen die in een klimaat van natte, zachte winters en droge, hete zomers gedijen.

De Amaryllis belladonna is de enige in het genus (soort) en ook de enige die de naam Amaryllis mag dragen. Wat deze plant gemeen heeft met de Zuid-Amerikaanse Hippeastrum (die nog altijd hardnekkig Amaryllis wordt genoemd) is dat ze beiden van de familie van de Amaryllidaceae zijn. Verder is er geen overeenkomst.

Wie de Amaryllis in bloei wil zien, moet wel even geduld opbrengen, want de bol moet eerst voldoende groot zijn en enkele jaren ongestoord op dezelfde plaats staan. Ik heb zelf 4 jaar moeten wachten op de eerste bloei, maar zoals bij zoveel liefhebbersplanten is de voldoening om uiteindelijk deze prachtige bloemen in de tuin te hebben, in evenredigheid met het lange wachten en verzorgen.

In het land van herkomst waar de bollen in grote aantallen groeien tussen en onder het struikgewas aan de rand van het bos, bloeien ze maar spaarzaam. Alleen na een bosbrand en als het in de herfst begint te regenen, komen de bloemen massaal te voorschijn en verandert het landschap in een enorme bloemenzee en de zoete geur is mijlenver nog te genieten. Dit spektakel trekt iedere keer een massa kijklustigen. Het kleurengamma varieert van zuiver wit over roze tot diep donkerrood.

In de tuin is er wel geen brand nodig om de Amaryllis in bloei te krijgen. Een warme standplaats met veel zon en in de lente een bemesting met een goede kaliumhoudende meststof geven de plant dezelfde condities. In het najaar een goede organische meststof zorgt voor de groei van de plant.

Er is ook heel wat tegenstrijdigheid omtrent de winterhardheid en in de meeste literatuur wordt de Amaryllis gekenmerkt als potplant. Bij mij staan ze reeds 6 jaar in de tuin in volle (zand)grond. De eerste jaren heb ik ze afgedekt met stro en jutezakken van zodra er vorst aangekondigd werd, maar de laatste 2 winters heb ik ze helemaal niet meer afgedekt en met een –10 als minimumtemperatuur zijn ze allemaal onbeschadigd verder blijven groeien. Alles hangt natuurlijk af van de standplaats (niet blootgesteld aan de koude oostenwind) en de grondsoort (van natte gronden houden ze niet).

De beste periode om de grote, vlezige bollen te planten is in de herfst, met de neus van de bol juist onder de grond, in humusrijke grond die op dat moment nog warm genoeg is, zodat ze nog een flink wortelgestel kunnen vormen en een bladrozet kunnen ontwikkelen vóór de winter. Daarna kunnen ze vele jaren op de zelfde plaats blijven staan. De bollen vermeerderen weinig of niet, de meest gebruikte methode om ze te vermeerderen is het in stukken snijden van de bollen en op een warme plaats opkweken.

Het duurt dan wel minimum 6 jaar vooraleer ze bloeien. Vermeerderen door zaad mag je in ons klimaat wel vergeten, want wanneer de bloemen uitgebloeid zijn en er eventueel zaad zou gevormd worden is de winter gewoonlijk al ingetreden.

De Amaryllis belladonna is te koop bij de gespecialiseerde bloembollenverkopers en is tamelijk duur, maar voor vele tuinliefhebbers is dat geen reden om deze exotisch ogende planten niet in de tuin (of in een pot) te zetten.