De begonia, een dankbare perk- en balkonplant
De begonia behoort tot een plantengeslacht waarvan er een aantal soorten in talrijke vormen bestaan. Naargelang hun groeiwijze worden zij in drie hoofdgroepen verdeeld, nl. de blad-, struik- en knolbegonia’s. De meeste begonia’s komen uit tropisch Amerika, doch men treft er ook aan in de Himalaya en de Molukken. Charles Plumier (1646-1704), een franciscaner monnik en botanicus, vond zelfs al verscheidene begoniasoorten in 1690, bij zijn reis door de Antillen. Het is overigens aan die reis dat de bloem haar naam te danken heeft, want de botanicus doopte het ontdekte plantengeslacht meteen begonia, naar de naam van de Gouverneur van Santo Domingo, de h. Begon, die hem op zijn reis vergezelde.
Achteraf vonden andere botanici nog verschillende begoniasoorten die dan in de loop der jaren met elkaar werden gekruist. Aldus ontstonden prachtige exemplaren, die zich vooral kenmerken door hun sierlijk blad. Begrijpelijkerwijze duurde het in die tijd een hele tijd alvorens de reputatie van de begonia tot ons continent doordrong en er in Europa dus de aandacht aan besteed werd die de begonia al terecht verdiende. Inderdaad, de begonia begon pas vanaf 1831 echt populair te worden. Die stijgende populariteit werd bovendien in de hand gewerkt door onze landgenoten L. Van Houtte, Verschaffelt en J. Linden, die zich vooral wisten te onderscheiden door het invoeren en veredelen van begonia’s.
De knolbegonia…
Van de drie hoofdgroepen zijn bij ons vooral de knolbegonia’s bekend. Zij verdrongen na hun opkomst, omstreeks 1870, o.m. de bladbegonia’s hoe langer hoe meer op de achtergrond.
Trouwens, van bij de ontdekking door Pearce en Bavis van oorspronkelijke soorten (1865) op de hoogten van het Andesgebergte in Bolivië en Peru, hebben de knolbegonia’s een snelle ontwikkeling gekend. Al spoedig werden die banale en bescheiden bloeiende begoniasoorten de stamouders van een volledig nieuw begoniaras. Na het invoeren van die nieuwe soorten in West-Europa, waren het vooral Veitch in Engeland, Lemoine in Frankrijk en L. Van Houtte in België die op de voorgrond traden als voornaamste veredelaars en die ook talrijke hybriden voortbrachten. Er werden prachtige nieuwe variëteiten geteeld die de vroegere planten op het gebied van de kleurenschakering en de bloemvorm in sterke mate overtroffen.
Wetenschappelijk heten die knolbegonia’s begonia tuberosa hybrida.
Vrij vlug slaagde men erin, en dit vooral dankzij proefnemingen van L. Van Houtte, deze planten via generatieve weg, d.w.z. met behulp van zaden, bij duizenden te vermenigvuldigen. De nauwkeurig geselecteerde zaden garandeerden een getrouwe productie van rijke, kleurvaste variëteiten.
De mensen die zich bezighielden met de selectie van de zaden bleven echter niet stilstaan bij hun eerste successen. Integendeel, zij verrichtten hoe langer hoe meer kruisingen met de bedoeling een rijkere kleurenschakering en grotere en mooiere bloemen te verkrijgen, de plant als dusdanig te verbeteren en al haar gebreken zoveel mogelijk te elimineren. Zo ontstonden kleinere, maar overvloedig bloeiende rassen, zoals bijv. de begonia tuberosa multiflora, de begonia maxima, de gemarmerde (marmorata), de fimbriata (getande bloembladeren), pendula-variëteiten met afhangende bloemstengels….
… Gentse specialiteit
Wat aanvankelijk een druk beoefende liefhebberij was, groeide dan onder impuls van L. Van Houtte, vooral in het Gentse, vrij vlug uit tot een heuse beroepsbezigheid.
Mettertijd zouden talrijke tuinbouwkundige bedrijven zich aldaar zelfs in de teelt van knolbegonia’s gaan specialiseren. Het hoeft dan ook niemand te verwonderen dat het kweken van knolbegonia’s een bij uitstek Gentse specialiteit werd. Op dit ogenblik zijn er rond en om Gent + 25 begoniabedrijven, die vooral in de gemeenten Gent, Lochristi, Lokeren, De Pinte, Zwijnaarde, Laarne en Destelbergen gevestigd zijn. Bij wijze van spreken zou je kunnen zeggen dat zich ‘s zomers een gordel van fel en diep bloeiende begoniavelden als een kleurig reuzepalet rond de stad slingert.
Een zakelijk detail : die + 25 bedrijven, die doorgaans in familieverband worden geëxploiteerd, op een oppervlakte van + 120 ha, produceren samen jaarlijks + 30.000.000 knollen. Ruim 90 % van deze productie wordt geëxporteerd, waarvan 10 % naar de USA, 10 % naar het Verenigd Koninkrijk, 11 % naar Frankrijk, 50 % naar Nederland en de rest naar andere landen, vooral het Oostblok.
… en een dankbare sierplant
De uiterst fijne begoniazaden (1 gr = 20.000 tot 30.000 zaden) worden in januari onder glas in zandige bosgrond uitgezaaid. Na een tweetal weken zijn de zaden ontkiemd en worden de zaadlobben, zodra ze volwassen zijn, verscheidene malen zorgvuldig verspeend. In juni dan worden ze definitief uitgeplant in de open lucht. In de zomer worden de planten begoten, onkruidvrij gehouden, bemest en gevrijwaard tegen ziekte en insecten. Eind oktober kan de teler de vrucht van zijn toegewijde arbeid rooien. De geoogste knollen moeten dan wel op een beschutte plaats drogen alvorens ze, na een zorgvuldige sortering, in de handel terechtkomen.
De knolbegonia is een dankbare sierplant voor kleine en grote tuinen, terrassen en bloembakken, ja zelfs voor grotere parken. En wat de kleur betreft, daar heb je het maar voor het kiezen, want er zijn witte, gele, oranje, rode, donkerrode, roze, zalm- en koperkleurige. Zelfs de vorm van de bloem en de bloeiwijze kunnen variëren. En ten slotte niet te versmaden, is dat de begonia bestendig bloeit van half juni tot bij de eerste vorst. Nog wat goede raad
Knolbegonia’s worden in februari-maart te schieten gelegd in lichte aarde of turf, die redelijk vochtig wordt gehouden. De jonge scheuten, die nogal vlug zichtbaar worden, zijn omstreeks de tweede helft van mei voldoende ontwikkeld om definitief ter plaatse in de open lucht te worden uitgeplant.
Per vierkante meter worden 25 groot- of 35 kleinbloemige (B. multiflora) scheuten uitgeplant. Een vochtige en humusrijke grond garandeert de planten een rijke en langdurige bloei.
Op het einde van het seizoen, en dat kan zelfs nog na de eerste vorst, worden de knollen uitgedaan. Nadat ze lichtjes gedroogd zijn, worden zij op een vorstvrije plaats bewaard tot volgend jaar.
Begoniaknollen kunnen immers verschillende jaren opnieuw worden gebruikt. Wie eenmaal verliefd raakt op de kleurenpracht van bloeiende begonia’s, zal allicht niet zo vlug van die liefde genezen.
Traditiegetrouw worden er in augustus begoniatapijten gelegd in enkele steden.
Begoniatapijten 2009
-
Seneffe (Wallonië): 27-30 augustus (1.100 m²)
-
Zaventem: 28-30 augustus (600 m²)
-
Waregem: 31 aug – 1 september (130 m²)
-
Gent: 4-6 september (25 m²)
-
Leuven: 5-7 september (650 m²)
-
Oud-Heverlee: 11-13 september (50 m²)
-
Israël, Tel-Aviv: 15-17 september (1.250 m²)
Bron: Vlam |
