De wereld biedt een grote verscheidenheid aan indrukken. Om deze te kunnen begrijpen, deelt de mens alles in. Iets is vlees of vis.
Door het onder een noemer te plaatsen, brengen we een ordening aan die hanteerbaar is maar niet altijd recht doen aan de complexe werkelijkheid.
Zo maakt het onderscheid tussen eenjarige, tweejarige en vaste planten het makkelijker om de plantenwereld te leren kennen.
De werkelijkheid kan wel eens iets anders laten zien: een eenjarige plant die drie jaar mee gaat of een vaste plant die na een seizoen het loodje legt.
Ook wat we met een plant doen, vormt een onderscheid tussen planten. Als we het eten, is het groente, als het voor de border is, is het een sierplant.
De Fransen maken dergelijk onderscheid met de hun bekende Franse slag. Zij malen er niet om, dat er bloemen en kruiden staan in de potager en groenten in een perk. In veel Franse dorpen en steden kun je genieten van grote plantenbakken, rotondes en vluchtheuvels die op een creatieve manier zijn beplant met een keur aan groente, kruiden en eenjarigen. Snijbiet en kool staan naast afrikaantjes en verbena’s, geflankeerd door salie en uien.
Dolichos lablab purpurea - Hyacinthboon
We laten enkele planten de revue passeren die de groentetuin nog lekkerder en de border nog mooier maken.
Bekend is natuurlijk de pronkboon, die met zijn oranjerode bloemen een plaats in de siertuin zeker waard is. Een minder bekende eetbare klimmer is Dolichos lablab purpurea. De cyclaamroze bloemen steken helder af tegen de donkere bladstelen. Na de bloei komen de bonen in glanzend paarse peulen. Bloemen en peulen verschijnen gelijktijdig aan een plant zodat er een mooi geheel ontstaat.
Boomspinazie (Chenopodium giganteum) bereikt weliswaar niet de hoogte van een boom maar groeit in een seizoen toch tot zeker twee-en-een-halve meter hoogte. Het jonge blad is lekker in een salade. Gekookt is boomspinazie te vergelijken met spinazie. De bladaanhechting van deze groente is opvallend magentaroze en daardoor erg mooi in combinaties. Bijvoorbeeld naast een roze phlox, waarbij de boomspinazie in het hart de kleur herhaalt. De bloeiaren zijn ook aardig om te zien maar om het uitzaaien te beperken, knippen wij die tijdig weg.
De kruiden dille (Anethum graveolens) en bronzen venkel (Foeniculum vulgare “Bronze Giant”) maken van een border een boeket. De geelgroene schermen geven door hun bloeiwijze een goed contrast met bijvoorbeeld de vorm van rozen. Dille zou bovendien de luizen bij rozen weghouden, door de zware geur. (Graveolens betekent zwaar ruikend.) Het fijn ingesneden loof zorgt een heel luchtig effect in de border. Bij dille is het loof frisgroen en bij de bronzen venkel glanzend bruin, heel gedistingeerd. Dille is eenjarig en zaai je elk jaar ter plaatse. Bronzen venkel is een vaste plant.
Hemerocallis 'Moonlit Masquerade'
De morgenster (Tragopogon porrifolius) kan in de border en in de groentetuin staan. Er komen mooie paarse bloemen aan deze composiet. Alleen te zien voor de lunch want de bloem kent een korte openingstijd. De zaadbollen vormen nog een toegift. Ze zijn groot, bol en bruin. Morgenster wordt ook haverwortel en vegetarische oester genoemd. De wortels zijn een delicatesse. Ze lijken wat op schorseneren.
Veel decoratieve vaste planten zijn deels of geheel eetbaar. Viooltjes, goudsbloemen en komkommerkruid zijn al wat bekendere salade-versierders. Kaasjeskruid (Malva moschata) kun je met blad en bloem eten. Mooi op een ijsdessert. De daglelie (Hemerocallis) is een lekkere bloem. Omdat de bloem maar een dag bloeit, is het niet erg om deze op te eten. Gevuld of in een beslagje gefrituurd is het een lekker hapje. De knoppen zijn ook smakelijk, gewokt of gebakken. Het eten van dubbele bloemen zou tot hallucinaties leiden dus daarbij is voorzichtigheid geboden.
Wanneer we steeds binnen de vastgelegde kaders denken, is er weinig ruimte voor creativiteit en gaan er mooie kansen aan ons voorbij. Dat geldt zeker voor de tuin. Als een mooie plant niet in de border mag staan, omdat het een groente is, laten we een mogelijkheid onbenut om die border te verfraaien. Laten we experimenteren met lekkere planten en mooie groenten!
Lekkere bloemen
in De Tuinen in Demen
| 
