De belangrijkste rol van compost in een moestuin is het verhogen van het humusgehalte in de bodem. Planten hebben immers niet voldoende  aan stikstof, fosfor en kali; eerst en vooral moeten ze wortel kunnen schieten in een bodem waar ze een goed evenwicht vinden tussen lucht, water en vaste stof. De structuur van de bodem is hierbij van groot belang.
Een te dichte structuur met harde kluiten, zoals vaak in leem- en kleibodems voorkomt, is moeilijk doordringbaar voor wortels. Bovendien blijven deze gronden vaak nat waardoor de wortels een tekort krijgen aan zuurstof. Bodems met een te losse structuur, zoals zandbodems, houden dan weer te weinig water vast waardoor planten erg vatbaar zijn voor droogteperiodes.
De ideale structuur voor de moestuin is de kruimelstructuur, waarbij de grond samengehouden wordt in zachte, kruimelige bodemaggregaten. Binnen en rond de kruimels is er voldoende plaats voor zowel kleine als grote poriën, waardoor plantenwortels rond zich een goed evenwicht kennen van lucht en water. Humus heeft een zeer belangrijke rol in de vorming van de kruimelstructuur. Voldoende organische stof, via toediening van compost, is daarom in een moestuin van groot belang.
Een hoog humusgehalte heeft ook andere voordelen. Tijdens een regenbui zal de bodem veel minder gemakkelijk dichtslaan door slagregen of wegvloeien. Een donkere bodem met veel humus zal sneller opwarmen in het voorjaar. Bodems met veel humus kunnen langer water en voedingsstoffen vasthouden, waardoor er minder voor de planten verloren gaat.
Compost  wordt geproduceerd op basis van plantaardig materiaal. Als gevolg hiervan bevat compost ook alle elementen die door de planten uit bodem en lucht zijn opgenomen.
De levende plant neemt eerst en vooral koolstof op uit de lucht via fotosynthese. Deze koolstof wordt gebruikt voor de opbouw van de plant. Na het afsterven komt deze koolstof in de compost terecht en ligt ze aan de basis van het hoge organische stof gehalte van compost.
Planten nemen ook kalk, kalium, stikstof, fosfor en sporenelementen op uit de bodem, waardoor deze verschillende voedingsstoffen ook in compost geconcentreerd zijn. Compost vormt daarom ook een zeer geschikte basisbemesting voor de moestuin. De meeste voedingsstoffen uit compost komen bovendien langzaam vrij, waardoor compost een langdurende werking heeft. Ook voor de serre is compost uitermate geschikt als basisbemesting.
Indien er in de lente enkel een oppervlakkige bodembewerking plaatsvindt, wordt compost best in het najaar toegediend. De compost kan een hele winter lang inwerken op de bodem en er zich, via het bodemleven en de neerslag, langzaam mee vermengen. Op deze manier gebruikt, heeft compost ook een onkruidwerende werking.
Wordt er in het voorjaar toch gespit, dan dien je de compost best op dat ogenblik toe. Gewassen zoals kolen, pompoenen en tomaten houden van bodems met veel organische stof. Bij deze gewassen kan je gemakkelijk 300 tot 500 kilogram compost per are gebruiken (een kruiwagen bevat ongeveer vijftig kilogram). Bladgroenten, selder, prei e n aardbei hebben voldoende met de helft, terwijl voor peulvruchten en wortelgewassen best een jaartje wordt overgeslagen. Leemgrond vraagt gemiddeld iets meer compost, zandgronden iets minder . Is de bodem in de moestuin arm aan organische stof of is er een slechte bodemstructuur, dan kan je in de eerste jaren dosissen tot 600 kg per are toepassen.
Zeker bladgewassen en aardbei zijn, net zoals voor verse stalmest, gevoelig voor het inwerken van jonge compost. Gebruik daarom in de moestuin enkel goed uitgerijpte kwaliteitscompost. Compost die gratis wordt meegegeven is vaak van minder goede kwaliteit.
Auteur: Vlaamse compostorganisatie VZW
| 
