Naar de wortels van het Belgisch witloof.
Wanneer we aan onze tafel een maaltijd serveren met witloof als onovertroffen smaakmaker, in de vorm van een rauwkostslaatje, maar ook gegratineerd in de oven met een lekker kaassausje of als aperitiefhapje met garnaaltjes en een vleugje coctailsaus, vragen we ons natuurlijk niet af waar de “roots” van deze lekkernij liggen.
Ons witloof heeft een enorme evolutie doorstaan die zowel op gebied smaak, kwaliteit maar ook de teeltwijze.
Gaan jullie even mee in de tijd?
Of we nu hebben over “Brussels loof” –zoals onze noorderburen – of over “witlof” zoals de Engelsen of misschien zelfs “Endives de Bruxelles” zoals de Fransen, één ding is zeker deze groente is een BELGISCHE UITVINDING.
Amper 150 jaar terug leefden de mensen in de Brusselse gemeente Evere en Schaarbeek uitsluitend van landbouw. Naast de gewone landbouwgewassen zoals daar zijn: tarwe, aardappelen, voederbieten,... werden er ook veel cichoreiwortelen (bitterwortelen) geteeld, die dienden als grondstof voor het koffiesurrogaat, omdat de echte koffie enkel te betalen was door het rijker deel van de bevolking. De gebrande wortels waren een dankbaar alternatief voor de eenvoudige mensen. Als tegenprestatie voor het onderhoud en rooien van de bitterwortelen mochten de arbeidende, arme mensen de kleine wortelen behouden voor eigen gebruik waar ze dan zelf hun eigen koffiechicorei van maakten. Op een bepaald moment was er echter een overproductie en bleven de wortelen liggen in donkere schuren. De temperatuur in de winter was mild en de wortels kiemden, er kwamen lange, witgele scheuten tevoorschijn.
De miserabele toestand van de arme mensen dwong hen met deze scheuten naar de Brusselse markten te trekken, dit was echter een gunstig ogenblik voor hen, er waren zéér weinig groenten in omloop. Door het ontbreken van aanvoer uit zuiderse landen en tevens het gebrek aan degelijke transportmiddelen, zodoende vonden ze zelfs kopers! Meer en meer mensen vonden de smaak lekker, ook het idee dat speelde dat de witte scheuten wel eens giftig konden zijn verdween en de vraag overtrof het aanbod, zo begonnen onze mensen aan een winstgevende teelt. Natuurlijk was dit witloof niet het witloof dat wij heden ten dage kennen, het waren bosjes jonge bladeren en scheuten. Men noemde deze scheuten “ Kapucienenbaard” of “Pisenlit”.
Het echte witloof is echter “de uitvinding” van de teeltoverste van de Rijksplantentuin van Brussel. Deze man, een zekere Mr. Breziers ontdekte het geheim van de kropvorming. Hij kweekte het witloof in de donkere kelders van de plantentuin op een bed van paardenmest dat een natuurlijke warmte afgaf. Toevallig ondervond hij dat bepaalde factoren zoals duisternis, warmte, vochtigheid en het behouden van de bladerkrop onontbeerlijk waren voor het voortbrengen van witloof.
Zo ontstond de eerste forcerie en in de loop van de volgende decennia evolueerde de forcerie via kacheltjes met warmwaterbuizensysteem over elektrische bodemverwarming tot witloofschuren met centrale vloerverwarming en uiteindelijk tot onze hedendaagse hydrocultuur.
In een volgend artikel gaan we een bedrijf opzoeken dat volledig gespecialiseerd is in de teelt van witloof op water (hydrocultuur). Tot dan.
Van Hecke Wilfried
|
