Verminderd risico op kanker door lycopeen in tomaten
Dat een voeding rijk aan groenten en fruit belangrijk is bij de preventie van chronische ziekten zoals kanker en hart- en vaatziekten wordt door niemand nog betwist. De resultaten van diverse epidemiologische studies hebben de aandacht gevestigd op de gunstige effecten van de consumptie van tomaten en de rol van lycopeen in het bijzonder. Lycopeen is het carotenoïde dat tomaten hun typisch rode kleur geeft en is een krachtig antioxidant. Het zou bescherming bieden tegen kanker (vooral prostaatkanker) en hart- en vaatziekten.
Hoewel lycopeen ook voorkomt in vruchten zoals watermeloen, roze pompelmoes, abrikoos, mango en papaja, leveren tomaten en verwerkte tomaten in de Westerse voeding tot 80% van de opgenomen hoeveelheid lycopeen. Hoewel koken meestal gepaard gaat met enig verlies aan voedingsstoffen, blijkt de beschikbaarheid van lycopeen uit een licht gestoofde tomaat groter dan uit een rauwe tomaat. Onder invloed van de verhitting worden de celwanden in de tomaat afgebroken waardoor meer lycopeen vrijkomt. Daarnaast wordt lycopeen onder invloed van hitte ook omgezet in een meer biologisch beschikbare vorm (isomerisatie van een trans- naar een cis-configuratie). De toevoeging van een beetje vet aan de tomatenbereiding zorgt voor een nog betere absorptie. Lycopeen is immers een vetoplosbaar antioxidant.
gezonde tomaten zijn er in allerlei kleuren en vormen
Hoeveel lycopeen per dag?
Hoeveel lycopeenrijke voedingsmiddelen we gemiddeld per dag zouden moeten eten om er een gezondheidsvoordeel uit te halen, heeft men nog niet kunnen vaststellen. Naast lycopeen bevatten tomaten bovendien nog andere interessante bestanddelen zoals de vitaminen C en B, verschillende mineralen en vezels, die het gezondheidseffect van lycopeen mogelijk versterken. Vandaar dat tomaten niet zomaar kunnen worden vervangen door een lycopeenpil. De gezondheidseffecten maar ook eventuele schadelijke effecten van lycopeen in de vorm van een supplement, los van de voeding, zijn nog niet bekend.
De aanbeveling om dagelijks 300 g groenten en 2 tot 3 stukken fruit te eten blijft van kracht. Wie kiest voor variatie, zet ongetwijfeld ook regelmatig tomaten op het menu en doet zich zo ook telkens te goed aan een portie lycopeen samen met andere essentiële voedingsstoffen.
Vandaar het belang van een evenwichtige en gevarieerde voeding. Een tomatensaus is prima maar voorzie ook andere groenten. De samenstelling van het totale voedingspakket blijft met andere woorden primordiaal.
Tomaat van 632 gram. Daar kun je al eens goed van eten.
Antioxidanten
Als gevolg van allerlei omzettingsprocessen komen in het lichaam vrije radicalen vrij. Vrije radicalen kunnen schade aanbrengen aan een cel en spelen een belangrijke rol in het verouderingsproces. Antioxidanten maken deze vrije radicalen onschadelijk.
Een vrij radicaal is een molecule of een atoom met één of meer ongepaarde elektronen. Hierdoor wordt het zeer reactief. Het tracht zo snel mogelijk een elektron aan een andere verbinding te onttrekken om zo opnieuw gepaarde elektronen te hebben en een stabiele verbinding te worden. Het molecule dat een elektron moet afstaan, verandert op zijn beurt in een vrij radicaal en wordt zo ook reactief. Vrije radicalen en andere schadelijke stoffen komen in het lichaam vrij als gevolg van allerlei oxidatiereacties, bijvoorbeeld bij het vrijmaken van energie uit voedingsstoffen, maar ze zijn ook aanwezig in sigarettenrook en vervuilde lucht. Bij bepaalde ziekteprocessen, zoals ontstekingsreacties, kunnen eveneens vrije radicalen worden gevormd. Hoewel de vorming van vrije radicalen in het lichaam een normaal biologisch proces is en vrije radicalen zelfs een belangrijke fysiologische rol spelen (bv. verdediging tegen ongewenste micro-organismen, het apoptose-mechanisme) kunnen zij samen met andere actieve (zuurstof)verbindingen ook schade veroorzaken aan eiwit-, vet- en DNA-moleculen in het lichaam. Dit kan leiden tot functieverlies en speelt mogelijk een rol bij veroudering en bij het ontstaan van verschillende ziekten zoals hart- en vaatziekten en kanker. Antioxidanten zijn verbindingen die reageren met de vrije radicalen en hen op die manier onschadelijk maken. Als de balans tussen de vorming van vrije radicalen en de antioxidantverdediging is verstoord, kunnen vrije radicalen schade aanbrengen aan het lichaam. |
