Aronia / appelbes een winterhard gewas met aangename verrassing
|
appelbessen
|
1.Naamgeving (Aronia in diverse talen)
-
Genus: Aronia
-
Soort: prunifolia (x)
-
Synoniem: Aronia floribunda (Photinia)
-
Familie: Rosaceae, Rozenfamilie
-
Onderfamilie: Pomoideae, Appelachtigen/ pitfruit
-
Nederlandse naam: Appelbes, appelbesstruik, appelbesboom
-
Engels: appleberry
-
Duits: Apfelbeere, Kahle Apfelbeere
-
Herkomst: O. N. Am., (Rusland)
2.Appelbes als sierheester en vruchtheester
De sierheester Aronia of appelbes is een bekende verschijning binnen het openbaar groen. Maar dat de plant ook voor de particuliere tuin interessant is, is minder bekend. Vanwege de goede gezondheid is bet bovendien een kansrijk gewas voor de geïntegreerde boomteelt
Aronia is een bladverliezende heester uit de rozenfamilie, die van nature voorkomt in het oosten van Noord-Amerika. De sierwaarde ontleent hij aan de witte bloesem in april - mei, het gezonde donkergroene blad dat later een felle, meestal rode herfstkleur krijgt en de eetbare rode of zwarte bessen.
Aronia melanocarpa is een vrij kleine, vrijwel onbehaarde struik met zwarte eetbare bessen.
Van deze hybride zijn in de afgelopen jaren een paar nieuwe cultivars in de handel gekomen, die als fruitgewas worden geteeld of als sierstruik. De hieronder besproken ‘Viking’ is er een van.
3.Vermeerdering van Aronia d.m.v. enten:
 Het is mogelijk Aronia op een onderstam te enten. Op hoogstam, halfstam of laagstam levert dit een aantrekkelijk, klein, besdragend boompje op.
Op een korte onderstam blijft Aronia er uitzien als een heester, maar groeit niet breed uit doordat hij geen ondergrondse uitlopers kan maken. De geënte planten kunnen wel iets minder droogte verdragen dan planten op eigen wortel.
Appelbessen groeien op bijna elke grondsoort, behalve zware klei en dichtslempende, lemige zandgrond.
De voorkeur gaat uit naar lichte vochthoudende zandgrond. Hoewel Aronia van nature liefst in de halfschaduw staat, doet hij het goed in de volle zon, mits de grond niet te droog is.
Het is mogelijk de heester voor of na de winter te verplanten en hij kan goed tegen snoei.
4.Winterharde en gezonde vruchtenstruik.
Aronia wordt in Rusland, Oost-Europa en Scandinavië veel aangeplant als fruitgewas. Dat de planten uitstekend winterhard zijn, is dan ook niet verwonderlijk. Planten in rust kunnen -30°C overleven en zelfs de wortels van een container plant kunnen ongeveer -10°C hebben.
Voor boomkwekers heeft de appelbes een aangename verrassing. Van alle planten uit de familie Rosaceae is Aronia een van de minst gevoelige voor bacterievuur. Verder is de plant meestal gezond. Schimmelziekten (bijvoorbeeld bladvlekkenziekte) komen voor, maar zijn alleen in warme, natte zomers een probleem; ze zijn met een ruime plantafstand grotendeels te voorkomen. Wanneer Aronia niet vlakbij Chamaecyparis wordt geplant, zal roest geen kans krijgen.
Vanwege de hoge tolerantie voor ziekten en plagen is Aronia een aantrekkelijk gewas voor de geïntegreerde of biologische teelt.
5.Appelbes met veel gebruiksmogelijkheden in de tuin
Voor de consument heeft de plant verschillende mogelijkheden. Aronia op hoogstam, halfstam of laagstam veredeld als compact sierboompje voor kleine tuinen bijvoorbeeld.
Omdat Aronia (vooral A. x prunifolia) een gemakkelijk te verzorgen fruitgewas is, zouden planten op korte onderstam aangeprezen kunnen worden voor volkstuintjes.
6.Plant- en teelttips:
-
Licht: Zon of halfschaduw
-
Hoogte: 1 tot 2 m
-
Bloeitijd: Mei – juni, bloeien vooral aan eenjarige twijgen
-
Bloemen: witte kleur; bloemtuilen van 20-30 cm; zelffertiel
-
Bodem pH: Kalkarme grond tot neutraal
-
Aard: Lage heester of stamboompje (indien geënt)
-
Plantkenmerken: (Aronia prunifolia) Vruchten zwart (aug. -sept.), herfstkleur rood
-
Vruchten: Ronde bessen van 10-12 mm dik; donkerrood en bij rijpheid zwartblauw en iets berijpt; gelijkmatig rijp in augustus; vruchtgewicht 1-1.5 g; Sap donkerrood, zeer sterk kleurend; vruchten zijn rijk aan vitaminen, mineralen en suiker.
-
Snoeitips: Het is mogelijk de heester voor of na de winter te verplanten en hij kan goed tegen snoei.
-
Gebruik: Verwerking (keuken): sap, confituur, jam, ..
>>> Aronia melanocarpa 'Viking' <<<
Een ca 1 a 2 m hoge compact groeiende struik met zeer rijke bloei.
Bloesem wit; in schermen, bloeit in mei-juni. Veel opvallend grote, zwarte vruchten en een mooie wijnrode herfstkleur.
Zeer aan te bevelen ras, een voor de bloesem- en bessenproductie uitgeselecteerde kloon. Rijk aan vitamine-C.
Dit klein blijvende struikje wordt in onze kwekerij www.hortusconclusus.be op een stammetje van 1 m of 1,20 m geënt; is in de lente bezaaid met een witte lekker geurende bloesempracht, daarna verschijnen de zwarte eetbare bessen (je kan er zeer lekkere confituur van maken maar… de vogels lusten ze ook wel), daarna verschijnt de donkerrode herfstverkleuring. Appelbessen kunnen worden geplant in de volle zon of in de halfschaduw op allerlei grondsoorten, ook op drogere of vochtige plaatsen. De bladeren worden in de herfst mooi purperrood. Het is een Finse, zeer sterke cultivar die graag op vochtige gronden groeit.
Toepassing en Gebruik
Zowel het blad, de bloesems én de bessen zijn goed te verwerken in een bloemstuk, de plant is goed bestand tegen zeewind, de bloesems kunnen als snijbloemen gebruikt worden. De plant verdraagt heel gemakkelijk snoei maar door de trage groei hoeft dit niet altijd. De bijen maken er lekkere honing van.
De vruchten zijn eetbaar en heel lekker!
De planten zijn in container leverbaar en geënt op 1 m of 1.20 m
Gelezen in het tijdschrift “De boomkwekerij” nr. 6 (februari - 1999) Auteur: M. Hop en aangepast door www.HortusConclusus.be voor dit artikel.
Deze en veel meer bomen zijn te bekomen bij boomkweker Jo De Martelaer
voor meer info: http://www.hortusconclusus.be | 
