Wat is bonsai?
Bonsai is een Japans woord dat uit twee delen bestaat: bon betekent platte schaal, sai staat voor boom. Het wordt meestal vertaald als ‘Boom in pot’. Echter niet zomaar een verhoutende plant in een schaal. Boom en pot moeten samen een harmonisch geheel uitmaken, en verwijzen naar de natuur. Een geslaagde bonsai wekt  een gevoel van bewondering en schoonheid. Men spreekt dan ook van Bonsai-kunst. Geschiedenis
De oorsprong van bonsai ligt in China. Reeds in het begin van onze tijdrekening haalde men in de natuur, vooral in de bergen, boompjes die door extreem moeilijke groeiomstandigheden klein waren gebleven. Men leerde later steeds meer technieken om, bij normaal beschikbare gewone bomen, dwerggroei te bekomen. Er ontwikkelden zich verschillende bonsaischolen met eigen vormgeving.
Rond het jaar 1000 nam uitvoer naar Japan toe. Daar verfijnde men nog meer de technieken. Bonsai werd als kunst erkend en werd algemener.
Tegen het einde van de jaren 1800 kwamen er bonsaikwekerijen, waarvan sommige nog bestaan.
Rond 1900 kwamen in Japan de eerste bonsaishows op gang. Ze staan tot vandaag hoog in aanzien.
Vanuit het westen kwamen reeds eeuwen geleden de eerste (handels)kontakten met Japan tot stand. Men maakte er ongetwijfeld kennis met bonsai. Toch duurde het tot na de tweede wereldoorlog voor bonsai, eerst in Amerika, en later via Engeland ook in Europa beoefenaars kreeg. De oudste bonsaiverenigingen in de lage landen zijn nu zowat 30 jaar oud.
Japan is nog steeds het Bonsai-land bij uitstek.
Binnen- en buitenbonsais
Stilaan weet iedereen dat bonsais niet één of andere miniatuur boomsoort zijn, maar door speciale technieken kleingehouden gewone bomen.
Echte bonsailiefhebbers geven de voorkeur aan “buitenbonsais”: winterharde boomsoorten die alleen bij strenge en aanhoudende vorst in een beschutte omgeving worden ondergebracht. Werken met inlandse boomsoorten heeft het voordeel dat deze volledig aan ons klimaat zijn aangepast.
Toch worden ook bonsais aangeboden ter verfraaiing van het interieur: de “kamer- of binnenbonsais”. Ze worden ingevoerd uit subtropische streken van het verre oosten. Daar worden deze boompjes met commercieel winstdoel op grote schaal gekweekt. Echte bonsaikwaliteit is meestal niet het eerste oogmerk. Na aankoop zijn er dikwijls aanpassingsproblemen. Zowel voor de boom die in minder gunstige omstandigheden gehouden wordt, als voor de onervaren bezitter die niet goed weet wat hij moet doen als hij abnormale verschijnselen bij zijn boom opmerkt.
Ulmus major; bergiep of ruwe iep
16 jaar van zaailing, volle grond tot lente 2000
Slaagt men erin de eerste aanpassingsperiode door te komen dan kan men veel genoegen beleven aan de verzorging van zijn boom. Dagelijkse zorg en aandacht zal beloond worden met een steeds mooiere en waardevollere boom.
Zorg voor bonsai, tuinbouwprincipes
Bonsais zijn ‘gewone’ planten en hebben dus gelijkaardige zorgen nodig als hun soortgenoten in de courante tuinbouw. Ken je de gewone eisen van en zorg voor de soort waartoe uw boom behoort dan ben je al een heel eind op weg. Je dient daarboven ook rekening te houden met een aantal specifieke behoeften die ontstaan doordat de boom slechts een minimale hoeveelheid grond ter beschikking heeft en een aantal speciale ingrepen ondergaat.
Bonsai stijlen
Vooral de in Japan ontwikkelde vormgeving van bonsais wordt in het Westen gevolgd. Bomen in de natuur kunnen verschillende vormen aannemen, vooral onder invloed van de groeiomstandigheden. Ze groeien vrijstaand of in groep. Door observatie hiervan zijn een aantal ‘stijlen’ benoemd. Men ontwikkelde voor elke stijl aangepaste vormingsregels, die als men ze volgt tot een harmonisch geheel leiden.
Stijlen voor alleenstaande bomen zijn: rechtopgaand, gebogen opgaand, hellende stam, cascade(hangend) en half-cascade, bezem (veel takken die vanuit dezelfde plaats op de stam ontspringen) enz.
Acer buergerianum - drietandesdoorn
uit stek, opgekweekt door clubgenoot
Voor meerdere bomen: tweestam, driestam, vijfstam,enz. Harmonisch ogen onpare aantallen beter. Zodra men niet meer spontaan ziet over hoeveel bomen het gaat, spreekt men van een bos. Bonsai afmetingen
Naar gelang de grootte worden bonsai ingedeeld in verschillende categorieën: een gemiddelde bonsai is tussen de 30 en 60 cm groot.
Zeer kleine (zelfs vingerhoedgrote) bonsais noemt men ‘Mame bonsai’. Beneden 21 cm spreekt men van ‘Shohin’. Er is een tendens zeer grote, indrukwekkende bonsais te vormen, maar een “gewone” bonsai is verfijnder. Hoe kleiner de bonsai, hoe moeilijker de vormgeving.
Aesculus hippocastanum - paardekastanje
in opbouw, van zaailing, 17j, 4j. in schaal
Verenigingen.
- In Nederland is er “ De Nederlandse Bonsai Vereniging”
- Vlaanderen heeft de “Vlaamse Bonsai Vereniging”
Beiden werken met regionale afdelingen.
- Overkoepelend voor Belgie: “ ABBC”, de Vereniging van Belgische Bonsai Clubs
- Er is ook een overkoepelende Europese vereniging, op haar beurt aangesloten bij de wereld bonsai federatie;
- Er zijn ook (commerciële) clubs op initiatief van bonsai handelaars.
Paul’s Bonsai-Site:
Paul’s bonsai-microbe is een vrij recente ‘variant’. Toch heeft hij de gegevens die hij als leerzaam en nuttig voor zichzelf, (en waarschijnlijk dus ook voor andere beginners,) heeft ervaren, op een Web-site geplaatst.
Ficus retusa
commerciele bonsai, bezem, gekozen voor wortelaanzet en rechte stam
Ivan, heeft een wat langere bonsai ervaring, vooral met het zelf opkweken en vormen van inlandse bomen. Hij wil de hierbij opgedane kennis graag aan Paul’s initiatief toevoegen. Beiden hebben bonsai als hobby,(geen specialisten). Toch willen ze meewerken aan ons “Hofmeester tuinsite” en engageren zich blijvend aandacht te hebben voor beginners. Maar ook voor de bezitters van slechts één of een paar bonsais, die zonder dit tot een echte hobby te maken, toch wat verzorgingstips willen.
Auteurs: Paul Wolters NL, Ivan Faelens BE
Meer uitgebreide informatie vind je dus op: PAUL’S BONSAI-SITE | 
